Trump - Netanyahu görüşmesinden öne çıkanlar: “Türkiye’ye F-35 satışında ciddiyiz”

ABD Başkanı Donald Trump'la İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun toplantısında Gazze'yle ilgili net bir yol haritası belirlenemedi

Netanyahu, şimdiye kadarki ABD başkanları arasında "Trump kadar iyi bir dostu olmadığını" söyledi (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump'la İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun görüşmesinde Türkiye'ye F-35 satışından Gazze savaşına kadar birçok konuyla ilgili önemli açıklamalar yapıldı.

Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı'nın Florida eyaletindeki Mar-a-Lago malikanesinde bir araya geldi. İki lider, Ortadoğu'daki son gelişmeleri ele aldı.

Türkiye'ye F-35 satışı görüşmeleri Trump'ın gündeminde

Trump, Türkiye'ye F-35 savaş jetlerinin satılmasına yönelik süreci "çok ciddi şekilde değerlendirdiklerini" söyledi.

Türkiye, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini satın alması nedeniyle, kurucu ortakları arasında yer aldığı F-35 programından 2020'de çıkarılmıştı.

ABD Kongresi'nin 2008'de onayladığı yasayla Washington, İsrail ordusunun bölgedeki "niteliksel askeri üstünlüğünü" (qualitative military edge – QME) sağlıyor. Ortadoğu'da F-35 savaş uçağına sahip olan tek ülke İsrail. Tel Aviv yönetimi, jetlerin Türkiye'ye satılmasından rahatsızlık duyduğunu açıklamıştı.

 "Türkiye, bu jetleri İsrail'e karşı kullanmayacak, söz veriyorum" diyen ABD Başkanı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a güvendiğini söyledi:

Erdoğan'ı çok iyi tanıyorum, kendisi benim çok iyi bir dostum. Ona saygı duyuyorum. Bibi (İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu) de ona saygı duyuyor. Aralarında bir sorun çıkmayacak. Bir sorun yaşamayacağız.

Gazze'deki barış planının ikinci aşamasıyla ilgili belirsizlik sürüyor

Trump, İsrail'in Gazze'de ateşkes sürecine uyacağına inandığını vurgulayarak "Onların yaptıklarından endişeli değilim. İsrail, bu plana yüzde 100 uygun davranıyor" dedi.

fazla oku

Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)

Ancak ABD Başkanı, Gazze'deki anlaşmada ikinci aşamaya geçilmesine dair herhangi bir mutabakat sağlanıp sağlanmadığı hakkında açıklama yapmadı.

Gazze savaşının sonlandırılması için ABD öncülüğünde hazırlanan 20 maddelik barış planı 10 Ekim'de devreye girmişti. Anlaşmanın garantörleri arasında Türkiye, Mısır ve Katar var.

Anlaşmanın ilk aşamasında Hamas ve İsrail arasında rehine takası gerçekleştirilmişti. Ayrıca İsrail askerleri belirlenen "sarı hat"a geri çekilmişti. İsrail ordusu Gazze Şeridi'nin yaklaşık yüzde 53'ünü kontrol ediyor.

İkinci aşamadaysa Hamas'ın silah bırakması ve Gazze Şeridi'nin yönetiminin Filistinlilerin yer alacağı bir teknokratlar komitesine geçici olarak devredilmesi planlanıyor. Trump'ın başkanlık edeceği Barış Kurulu'na ek olarak bölgeye Uluslararası İstikrar Gücü'nün (ISF) konuşlandırılması öngörülüyor.

Ateşkese rağmen İsrail ordusu, Gazze'deki saldırılarını sürdürüyor. 10 Ekim'den bu yana en az 400 Filistinli, İsrail'in saldırıları nedeniyle hayatını kaybetti.

Trump, açıklamasında İsrail'in saldırıları yerine Hamas'a yüklenerek "Silah bırakmazlarsa bedeli ağır olur" dedi. ABD Başkanı, Filistinli örgütün silah bırakmak için "çok az zamanı kaldığını" da sözlerine ekledi.

Trump ayrıca önceden Hamas'ı destekleyen bazı ülkelerin örgütü ortadan kaldırmak istediğini de iddia ederek, "Silahsızlanmazlarsa bu ülkeler Hamas'ı yok edecek" dedi. Ancak sözkonusu ülkelerin adını paylaşmadı.

CNN'in analizinde, ABD'deki Cumhuriyetçilerin Trump'tan iç meselelerle ilgilenmesini istediği bir dönemde, Başkan'ın dış politikaya odaklanmaya devam ettiğine ve Gazze'deki belirsizliği çözemediğine dikkat çekiliyor.  

Batı Şeria'yla ilgili anlaşma sağlanamadı

Diğer yandan Batı Şeria'daki yasadışı yerleşimlerle ilgili meseleleri de ele aldıklarını belirten Trump, "Batı Şeria konusunda yüzde 100 anlaşmaya vardığımızı söyleyemem ama bu konuda bir sonuca ulaşacağız" ifadelerini kullandı.

Ancak Axios'un aktardığına göre toplantıda Trump, Batı Şeria'da artan gerilimin Gazze'deki anlaşmanın uygulanmasını zorlaştıracağını vurguladı.

ABD Başkanı'nın, Netanyahu'dan Batı Şeria'da provokatif adımlardan kaçınmasını ve tansiyonu düşürmesini istediği aktarıldı.
 


"İsrail-Suriye ilişkileri düzelmeli"

Trump, açıklamasında Erdoğan'ın Suriye'deki siyasi dönüşüm sürecinde önemli bir rol oynadığını belirtti:

Suriye'nin çok kötü liderini (Beşar Esad) ortadan kaldırmada büyük yardımda bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan'dı, bunu unutmayın. Bunun için hiçbir zaman övgü istemedi ama gerçekten övgüyü hak ediyor. Bibi de buna katılıyor.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara için "O güçlü biri, kendisine saygı duyuyorum" diyerek, Şam ve Tel Aviv yönetiminin iyi geçinmesini istediğini söyledi.

Şara'nın IŞİD'le mücadelede de önemli adımlar attığını ifade ederek "Suriye konusunda Bibi ile ortak bir anlayışa sahibiz" diye konuştu.

İsrail lideriyse Suriye'yle "barışçıl bir sınıra sahip olmayı amaçladıklarını" savundu. Suriye'de Dürzilerin, Hıristiyanların ve diğer azınlıkların "güvenliğini sağlamak istediklerini" iddia etti.

"İran'ı vurmak zorunda kalabiliriz"

ABD Başkanı, konuşmasında İran'ı açıkça tehdit ederek Tahran'ın balistik füze geliştirmeye devam etmesi halinde ülkeye yönelik bir saldırıyı destekleyeceğini söyledi.

Ayrıca İran'ın nükleer programını sonlandırmaması durumunda "onları vurmak zorunda kalacaklarını" da belirtti.

İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in danışmanı Ali Şemhani ise X'ten yaptığı açıklamada, ülkesine yönelik herhangi bir saldırganlığın "anında sert bir yanıtla" karşılanacağını söyledi.

İran ve İsrail arasında Gazze savaşı nedeniyle tırmanan gerginlik haziranda sıcak çatışmaya dönüşmüştü. İsrail'in 13 Haziran'daki saldırısıyla başlayan çatışmalarda İran vakit kaybetmeden misilleme yapmıştı.

ABD'ye ait bombardıman uçakları da İran'daki İsfahan, Fordo ve Natanz tesislerine 22 Haziran'da hava saldırısı düzenlemiş, operasyonda 14 "sığınak delici" GBU-57 bombası kullanılmıştı.

İsrail ve ABD, İran'ın uranyum zenginleştirerek nükleer silah elde etmeye çalıştığını savunurken Tahran iddiaları reddediyor. 


Independent Türkçe, CNN, Guardian, BBC, Times of Israel, AA

Derleyen: Yasin Sofuoğlu

DAHA FAZLA HABER OKU