The Economist
Endonezya, Asya'nın en etkili ülkelerinden biri olma yönünde gerekli tüm bileşenlere sahip. Ancak Endonezya Devlet Başkanı Joko Widodo, dış politikada uzun süredir devam eden bağlantısızlık ve içe dönük politika geleneğine bağlı kaldı. 14 Şubat'ta dünyanın üçüncü büyük demokrasisi yeni bir lider için oy kullandı. Favori aday, insan hakları konusunda korkunç bir sicile sahip eski general Prabowo Subianto. Her ikisi de eski vali olan diğer iki aday Anies Baswedan ve Ganjar Pranowo, anketlerde Prabowo'nun gerisinde kalıyor. Dört grafik ve bir harita ülkenin büyük potansiyelini gösteriyor.
Öncelikle Endonezya’nın büyüklüğüne bakalım. Genişleyen takımadaların bir haritası Avrasya'dan birinin üzerine yerleştirildiğinde, İrlanda'dan Türkmenistan'a kadar uzanıyor. Nüfus, çiftliklerle ve fabrikalarla dolu olan binlerce adaya yayılmış halde. Zorlu coğrafyasının dijital hizmetlerde bir atılımı teşvik ettiği biliniyor Başkent Jakarta, Güneydoğu Asya'nın yeni teknoloji şirketlerinin en başarılı kuluçka merkezlerinden biri haline geldi. Endonezyalıların neredeyse beşte dördünün akıllı telefona sahip olması, ülkeyi daha önce hiç olmadığı kadar birbirine bağlıyor.
Widodo’nun çok sayıda havaalanı, liman ve baraj ile yüzlerce kilometrelik ücretli yol inşa ettirmesi, ona baş inşaatçı lakabını kazandırdı. En büyük projesi, başkentin Borneo'nun doğusundaki Doğu Kalimantan'a planlı olarak taşınmasıydı. 32 milyar dolar değerindeki bu tartışmalı proje, artık halefinin eline geçecek.
Endonezya bu yönde devam ederse önümüzdeki 10 yıl içerisinde dünyanın en büyük 10 ekonomisinden biri haline gelecek
Endonezya’nın demografisi, önemli bir potansiyel varlık niteliğinde. 276 milyon nüfusuyla dünyanın dördüncü en kalabalık ülkesi olması, onu devasa bir tüketici pazarı haline getiriyor. Üstelik nüfusun yüzde 25'i 15 yaşın altında iken yalnızca yüzde 7'si 65 yaşın üzerinde.
Endonezya'nın 200 milyon kayıtlı seçmeni genç demokrasiyi besliyor. Bu yıl düzenlenen seçim öncesindeki siyasi tartışmalar yaklaşık 100 milyon kişi tarafından izlendi. Kampanya mitinglerinde gösteriş ve tantanadan çok konulara odaklanıldı. Dolayısıyla bu yıl katılımın yüksek olması bekleniyor. Ancak Prabowo'nun kazanması ülkenin demokratik ilerlemesini tehlikeye atabilir.
Widodo söz verdiği yıllık yüzde 7'lik ekonomik büyümeyi sağlayamasa da Endonezya, son yıllarda dünyanın en iyi performans gösteren ekonomilerinden biri. Gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) bakımından 6. en büyük gelişmekte olan piyasayı elinde tutan Endonezya’da kişi başına düşen GSYİH, satın alım gücüne göre ayarlandığında Hindistan ve Vietnam'ı aşıyor. Endonezya bu yönde devam ederse önümüzdeki 10 yıl içerisinde dünyanın en büyük 10 ekonomisinden biri haline gelecek.
Ancak Widodo’nun ardından gelecek halefin önünde hala büyük zorluklar var. Örneğin büyüme henüz tamamlanabilmiş değil. Jakarta'nın kişi başına düşen GSYİH'si 2022'de yaklaşık 19 bin dolara yükseldi. Yakındaki bir eyalet olan Java'nın merkezinde bu rakam 3 bin doların altındaydı. Bazı uzak adaların ise daha fakir olduğu görülüyor. Bir ekonomi Endonezya'nın mevcut kalkınma düzeyine ulaştığında, Widodo ve takipçilerinin vaat ettiği hızda büyüme çok daha zor hale geliyor.
Endonezya'nın stratejik konumu, büyüklüğü ve bol kaynakları, onu büyük güç rekabeti için önemli bir arena haline getiriyor
Endonezya ekonomisinin omurgasını hammaddeler oluşturuyor. Bunlardan bazıları enerji dönüşümü nedeniyle küresel talep görüyor. Elektrikli araç akülerinde kullanılan nikel üretimi dünyanın diğer bölgelerinin gölgesinde kalıyor. The Economist'in bu yöndeki analizi, Endonezya'nın 2030 yılına kadar Avustralya, Şili ve Moğolistan'ın ardından dünyanın dördüncü büyük yeşil emtia üreticisi olabileceğini öne sürüyor.
Hükümet bu madenlerden bazılarının ihracatını yasaklayarak çokuluslu firmaları yerel rafineriler kurmaya zorladı (‘downstreaming’ olarak bilinen bir politika). Endonezya, 2030 yılında toplam 140 GWh kapasiteye, yani neredeyse 2020'deki küresel üretime eşit kapasiteye sahip elektrikli otomobil aküleri üretmeyi hedefliyor. Ancak nikel içermeyen alternatif pil türlerinin ilerlemesi, bu ilerlemeyi sekteye uğratabilir.
Endonezya'nın stratejik konumu, büyüklüğü ve bol kaynakları, onu büyük güç rekabeti için önemli bir arena haline getiriyor. Hem ABD hem de Çin'den yatırım yağıyor. Ancak Çinliler önemli ölçüde daha fazla yatırım yapıyor.
Bir sonraki başkan, iki zorlukla karşı karşıya kalacak. İlki, Çin ile ABD arasındaki gerilim arttığı taktirde gümrük vergileri veya yaptırımlar Endonezya'nın bağımlı olduğu Çinli firmaları etkileyebilir. İkincisi, nikel için aşağı akış işe yarayabilir, ancak diğer sektörlerde geri tepebilir. Örneğin Endonezya'nın güneş enerjisi endüstrisi hükümet düzenlemeleri nedeniyle engelleniyor. Dış yatırımcılara daha az kısıtlama getiren Malezya, Tayland ve Vietnam ise tedarik zincirlerini Çin'den uzaklaştırmak isteyen firmalar için daha cazip destinasyonlardan.
Endonezya'nın başkanlık sarayına kim taşınırsa, ülkenin büyük potansiyeline ulaşıp ulaşamayacağının belirlenmesine yardımcı olacak.
*Bu makale Şarku’l Avsat tarafından Londra merkezli Al Majalla dergisinden çevrilmiştir.
*İçerik orijinal haline bağlı kalınarak çevrilmiştir. Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Şarku'l Avsat'ın haberlerine ulaşmak için tıklayın
© The Independentturkish
