Cevdet Yılmaz: Emekli aylıklarında hedef enflasyonun üzerinde artış

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, TRT Haber’de emekli aylıklarına ilişkin yürütülen çalışmanın ayrıntılarını anlattı. Hedeflerinin emeklilere enflasyonun üzerinde artış sağlamak olduğunu belirten Yılmaz, hazırlığın en düşük emekli aylığı alanlarla birlikte tüm emeklileri kapsadığını söyledi.

Emekli aylıklarında prim ve yaş da değerlendiriliyor

Emekli aylıklarında rutin güncellemelerin yapıldığını hatırlatan Yılmaz, bunun üzerinde bir artış için yasal düzenleme gerektiğini belirtti. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumunun farklı seçenekler üzerinde çalıştığını söyledi.

Yılmaz, teknik çalışmada prim ödeme gün sayısı ve yaş gibi ölçütlerin değerlendirildiğini, aylıklardaki iyileştirmenin ödenen prime göre farklı kademelerde uygulanabileceğini kaydetti. Yaklaşık 17 milyon kişiyi ilgilendiren sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli sürdürülebilirliğini de gözeterek hazırladıkları seçenekleri Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a sunacaklarını belirten Yılmaz, çalışmanın ardından TBMM’ye getirileceğini söyledi.

Fon soruşturması ve tasfiye: Son taksit bir iki hafta içinde

Yılmaz, fon soruşturması kapsamında yürütülen idari ve adli işlemlerle yatırımcılara yapılan ödemelere ilişkin de bilgi verdi. Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 28 Ağustos’ta yayımladığı yeni fon rehberinin ardından birikmiş sorunların ortaya çıktığını belirten Yılmaz, ilk aşamada temerrüde düşen 7 şirketin 131 fonunun tasfiye kapsamına alındığını hatırlattı.

Erdoğan başkanlığında ekonomi ve finans kuruluşlarının katılımıyla yapılan toplantının ardından, adli sürecin yanı sıra idari inceleme için Devlet Denetleme Kurulunun (DDK) görevlendirildiğini aktaran Yılmaz, müfettişlerin ilgili kurumlarda incelemelerini sürdürdüğünü ve sorumluluğu tespit edilen bürokratlar hakkında soruşturma başlatıldığını söyledi.

Kendi başkanlığında kurulan Fon Koordinasyon Kurulunun onuncu toplantısını yaptığını belirten Yılmaz, Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile finans piyasasının ilgili kurumlarını bir araya getiren kurulun, bağımsız otoritelerin yetkilerine müdahale etmeden koordinasyonu sağladığını ifade etti. Yılmaz, çıkarılan yasayla özellikle para piyasası fonlarındaki küçük yatırımcılar için 1 milyon TL’ye kadar ödeme öngörüldüğünü söyledi.

Yasal işlemler yapan yatırımcılarla manipülasyona karışanların ayrılması için incelemelerin sürdüğünü belirten Yılmaz, süreçten olayla ilgisi bulunmayan bini aşkın fonun zarar görmemesi gerektiğini söyledi. Savaş riskleri, yüksek faizler ve teknoloji şirketlerine ilişkin kaygıların küresel piyasaları etkilediği bir dönemde Borsa İstanbul’daki olası etkileri de gözeterek hareket ettiklerini kaydetti.

Ara ödemelerde kamu kaynağı kullanılmadı

Yılmaz, ara ödemeler için Hazine ve bütçeden kaynak kullanılmadığını, her fonun hesabının ayrı tutulduğunu ve işlemlerin Merkezi Kayıt Kurumu (MKK) verileriyle izlendiğini söyledi.

Ödemelerin tasfiye halindeki fonların nakde çevrilebilir varlıklarından, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) bünyesinde her fon için açılan 131 ayrı hesaba yapılan gönüllü iadelerden ve belirli bir fonla ilişkilendirilemeyen haksız kazançların toplandığı genel TMSF hesabından karşılandığını belirtti. Gönüllü iadelerin 33,4 milyar TL’ye ulaştığını aktaran Yılmaz, yüksek kazançların MKK verileri üzerinden tespit edilip TMSF aracılığıyla takip edildiğini, el konulan taşınmaz ve diğer varlıkların da nakde çevrilerek sürece dahil edildiğini söyledi.

Tasfiye kapsamındaki 131 fondan 97’sinin olağan tasfiyeye tabi olduğunu belirten Yılmaz, bunların 94’ünde ödemelerin tamamlandığını açıkladı. Kalan üç fonun halka açık olmadığını ve az sayıda yatırımcısının bulunduğunu kaydetti. Tera, Pusula ve Atlas’ın yer aldığı olağanüstü tasfiye sürecinde ise yasa kapsamında ara ödeme yapıldığını, bu tutarların nihai tasfiyede mahsup edileceğini söyledi.

Yılmaz’ın paylaştığı verilere göre 455 bin 758 yatırımcıdan 444 bin 987’si farklı oranlarda ödeme aldı. Ödemelerin toplamı yaklaşık 161 milyar TL’ye ulaştı. 371 bin 21 yatırımcı ise net yatırım tutarının veya portföy değerinin tamamını tahsil ederek ara ödeme sürecini tamamladı.

Henüz ödeme almayan 10 bin 771 kişi arasında, daha önce ana parasından fazla kâr çektiği için net yatırım tutarı sıfır olanlar, manipülasyon yaptığı belirlenenler ve ödemeleri başlamayan küçük fon gruplarındaki yatırımcılar bulunuyor. Yılmaz, ara ödeme süreci tamamlanmamış 84 bin 737 yatırımcı arasından net yatırım tutarı bulunan ve hukuki engeli olmayanlara son taksidin bir iki hafta içinde ödeneceğini söyledi. Bunun ardından varlık satışlarının da yapılacağı nihai tasfiye aşamasına geçilecek.

Adli süreçte 123 tutuklama

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı ile Adalet Bakanlığının koordine ettiği adli süreçte 123 kişinin tutuklandığını ve 279 kişi hakkında adli kontrol kararı verildiğini açıklayan Yılmaz, 124 gerçek ve tüzel kişinin banka hesaplarının dondurulduğunu, 285 el koyma işlemi yapıldığını bildirdi.

Hazine ve Maliye Bakanlığından geçici görevlendirmelerle kadrosunu güçlendiren SPK’nın manipülasyona konu hisseleri tek tek incelediğini belirten Yılmaz, kurulun tespit ettiği isimleri kamuoyuna duyurduğunu ve savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu aktardı. Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı başkanlığındaki bir ekibin, hisselerin fiili dolaşım oranlarının bağımsız biçimde teyit edilmesi için uluslararası endeks kuruluşlarıyla çalıştığını da söyledi. Yılmaz, SPK’nın manipülasyonları gerçek zamanlı saptamak üzere yapay zeka tabanlı bir sistem geliştirdiğini kaydetti.

Yaptırımları ağırlaştırmayı, denetimi etkinleştirmeyi ve kurumların kapasitesini artırmayı amaçlayan yeni bir kanun taslağı üzerinde çalışıldığını belirten Yılmaz, sektörün görüşleri alınarak hazırlanan taslağın yakında TBMM’ye sunulacağını söyledi. Yargı süreçleri ve emekliliklerin ardından bürokraside yaşanan kadro değişiminin kurumları güçlendireceğini savunan Yılmaz, piyasalardaki belirsizliği gidermek için süreci hızlı ve şeffaf biçimde tamamlamayı hedeflediklerini kaydetti.

Asgari ücret görüşmeleri henüz başlamadı

Asgari ücret görüşmelerinin henüz başlamadığını belirten Yılmaz, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının koordinasyonunda yürütülecek müzakerelerin yakında başlayacağını söyledi. Görüşmelerde kamu tarafı, işçi sendikaları ve işveren tarafını temsil eden Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonunun (TİSK) yer alacağını hatırlattı.

Yılmaz, ücret belirlenirken çalışanların refahının artırılmasıyla işletmelerin sürdürülebilirliği ve rekabet gücü arasında denge gözetileceğini belirtti. İstihdamın korunması ve kayıt dışılığın önlenmesinin de değerlendirmeye alınacağını söyleyen Yılmaz, sonuçların görüşmeler tamamlandığında kamuoyuna duyurulacağını kaydetti.

Enflasyona savaşların etkisi 7 puan

Rusya-Ukrayna savaşı, İran-ABD gerilimi, Gazze’de yaşananlar ve Avrupa’daki gelişmelerin küresel ekonomiye etkilerini değerlendiren Yılmaz, dünya genelinde enflasyon ve faizler yükselirken büyümenin yavaşladığını, borsaların gerilediğini söyledi. Enerji ithalatçısı ülkelerin bu tablodan daha fazla etkilendiğini belirten Yılmaz, Gabar petrolü, Karadeniz doğal gazı, yenilenebilir ve nükleer enerji yatırımlarına rağmen enerji ithalatının Türkiye için yapısal bir sorun olmayı sürdürdüğünü ifade etti.

Yılmaz, Merkez Bankasının hesaplamalarına göre savaşların enflasyona yaklaşık 7 puanlık etkisi olduğunu, bu etki olmasaydı enflasyonun yüzde 22-23 düzeyinde gerçekleşeceğini söyledi. Tarımda iyi bir sezon geçirilmesiyle gıda fiyatlarının seyrinin geçen yıla göre daha olumlu olduğunu ve hizmet enflasyonunda da düşüş eğilimi görüldüğünü belirtti.

Orta Vadeli Program’da 2026 yıl sonu enflasyon tahmininin yüzde 28,4, Merkez Bankasının son tahmininin ise yüzde 29,5 olduğunu hatırlatan Yılmaz, 2027’de yüzde 21, 2028’de yüzde 13,5 ve sonraki dönemde tek haneli enflasyona ulaşmayı hedeflediklerini söyledi. Yılmaz, bunun için para ve maliye politikalarının yanı sıra arzı artırmaya dönük önlemler uyguladıklarını kaydetti.

500 bin sosyal konut için 250 milyar TL ödenek

Savaşların tedarik zincirlerinde yarattığı sorunlara karşı konut, gıda, enerji ve lojistiği önceliklendirdiklerini belirten Yılmaz, 500 bin sosyal konut projesine bütçeden 250 milyar TL ödenek ayrıldığını ve bütçe dışı kaynakların da kullanılacağını söyledi. Dar gelirli hanelere yönelik projede kiralık konut modelinin de yer alacağını belirten Yılmaz, bunun kira ve konut fiyatlarına olumlu yansımasını beklediklerini ifade etti.

Gıda arzını artırmak için sulama yatırımlarından ticaret politikasına kadar çeşitli alanlarda önlemler aldıklarını belirten Yılmaz, yenilenebilir enerji yatırımlarını da büyüteceklerini söyledi. Taşıma maliyetlerini düşürmek ve reel sektörün rekabet gücünü artırmak için demir yollarına ağırlık verdiklerini, üretim merkezlerini limanlara bağlayan hatlara öncelik tanıdıklarını aktardı. Yılmaz, dış koşullara rağmen enflasyon hedeflerine ulaşmakta kararlı olduklarını kaydetti.

“Terörsüz Türkiye” sürecinde ikinci aşama için teyit beklenecek

Yılmaz, “Terörsüz Türkiye” olarak adlandırılan sürecin son iki yılda ülkede yeni bir ortam oluşturduğunu söyledi. Hedeflerinin terörü kalıcı olarak ülke gündeminden çıkarmak olduğunu belirten Yılmaz, hayatını kaybedenlere rahmet, gazilere şükranlarını iletti. Yaşanan can kayıplarının yanı sıra Türkiye’nin 2,3 trilyon dolarlık ekonomik ve kalkınma kaybına uğradığını ifade etti.

Bazı mağaraların boşaltılmasını ve Sincar’daki gelişmeleri sahadaki somut adımlar arasında sayan Yılmaz, silahların tamamen bırakılması ve fesih sürecinin tamamlanması için henüz erken olduğunu söyledi. Bu adımların tespit ve teyit edilmesiyle yasada öngörülen ikinci aşamaya geçileceğini belirtti. Yılmaz, denetimli serbestlik olarak tarif ettiği bu aşamada adalet mekanizmalarının yanı sıra sosyal uyum ve bütünleşme çalışmalarının da devreye gireceğini kaydetti.

Irak ve Suriye’nin kaynaklarının bu ülkelerin halklarına ait olması gerektiğini söyleyen Yılmaz, bölgede güven ve huzurun refahı artıracağını ifade etti. Sürecin demokratik standartları da yükselteceğini savunan Yılmaz, çalışmanın herhangi bir üçüncü ülke veya dış denetim mekanizması olmadan, “Türkiye modeliyle” yürütüldüğünü belirtti. TBMM, hükümet, siyasi partiler, sivil toplum ve devlet kurumlarının süreçte rol üstlendiğini söyledi.

Süreçte kullanılan dilin kapsayıcı olması gerektiğini belirten Yılmaz, TBMM’nin komisyon ve yasalaşma aşamalarında iktidar ve muhalefetin uzlaşı sergilediğini söyledi. Meclis Başkanına ve siyasi partilere teşekkür eden Yılmaz, bu uzlaşının yeni aşamada da sürmesini beklediğini kaydetti.

COP31’de enerji hedefi ve iklim finansmanı

2026’yı Türkiye için “zirveler yılı” olarak niteleyen Yılmaz, NATO Zirvesi, Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi ve Antalya Diplomasi Forumu’nun ardından COP31’e ev sahipliği yaptıklarını söyledi. COP31’in liderler bölümünün tamamlandığını, teknik müzakerelerin 20 Kasım’a kadar Antalya’da süreceğini belirten Yılmaz, organizasyona 1 milyondan fazla kişinin katıldığını aktardı.

Türkiye’nin öncülük ettiği “35’te 35” hedefiyle 2035’te enerji tüketiminin yüzde 35’inin elektrikten karşılanmasının amaçlandığını söyleyen Yılmaz, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji yatırımlarının bu hedefteki rolüne dikkat çekti. Türkiye’nin önerdiği BRIDGE mekanizmasının ise finansmanı hazır kuruluşlarla kaynak arayan nitelikli projeleri buluşturacağını ve proje hazırlama kapasitesini artıracağını belirtti.

Independent Türkçe