Değerli okuyucular, bu yazımda, zengin kültürü ve büyüleyici renkleri ile birçok tasarımcıya ilham kaynağı olan Fas ve Fas'ın bahçe kültüründen bahsedeceğim. Fas, geleneksel mimari dokusu, zengin renk paleti, geometrik desenleri ve el yapımı mozaikleri ile dünya genelinde tasarımlara ilham kaynağı oluyor. Fas bahçeleri, zengin bitki çeşitliliği ve canlı renklerle oluşturulmuş büyüleyici vahalar.
Fas'ın bahçe kültürü
Fas bahçeleri, İslam mimarisi ve Endülüs etkisiyle tasarlanmış su kanalları, canlı renkleri ve egzotik bitkileriyle, kurak iklime rağmen oluşturulmuş büyüleyici vahalardır. Fas'ın bahçe kültürü, yalnızca süs bitkileri ve estetikten ibaret değil. Bu bahçeler, ülkenin kurak ve yarı kurak iklimine adapte olan yüzlerce yıllık su yönetimi tekniklerinin, İslam ve Endülüs bahçe geleneğinin, yerel botanik bilgisinin ve yakın dönemde Avrupa'dan gelen tasarım etkilerinin bütünleştiği kültürel alanlardır. Faslı peyzaj mimarları ve bahçıvanlar, sınırlı su kaynaklarından yararlanarak, kurak toprakların içinde yeşil vahalar yaratmışlardır.
Fas bahçelerinde su elemanı iki şekilde kullanılır. Birincisi, su, sıcaklığın azaltılması ve bahçelerin sulanması için kullanılır. İkincisi ise su, kültürel ve sembolik amaçla kullanılır. Özellikle geleneksel İslam bahçelerinde, çeşmeler, havuzlar ve ince su kanalları, arınma ve cennet tasavvuru ile ilişkili olarak kullanılır. Marakeş'te kullanılan tarihi “khettara” sistemi, yer altında bulunan galeriler aracılığı ile Atlas Dağları çevresindeki yer altı sularını kente taşıyarak açık kanal sistemine göre buharlaşmayı azaltıyordu. Bu sistem sayesinde camilere, hamamlara, çeşmelere, bazı büyük konut ve bahçelere su sağlanıyordu.
Bahçeler şehri Marakeş
Jardin Majorelle
Sanat, botanik ve renk
Fas bahçelerinin dünyadaki en tanınmış örneklerinden biri, şüphesiz, Fas'ın Marakeş kentinde bulunan Jardin Majorelle'dir. Jardin Majorelle, özellikle kaktüs ve sukulent bitkilere meraklı insanlar için büyüleyici bir durak. Bahçenin temelini, Fransız ressam Jacques Majorelle oluşturdu. Bahçe, 1931 yılında, Fransız mimar Paul Sinoir tarafından tasarlanan Art Deco atölyesinin çevresinde şekillendi. Majorelle, seyahatleri boyunca, dünyanın farklı bölgelerinden, palmiyeler, bambular, kaktüsler ve su bitkileri gibi yüzlerce bitki türü topladı.
Bahçenin en dikkat çekici unsurlarından biri, Majorelle'in geliştirdiği yoğun ultramarin ton olan “Majorelle mavisi”dir. Mavi mimari yüzeyleri kaplayan yeşil bitkiler, bahçede kullanılan terrakota tonları, bahçeyi diğer botanik bahçelerden ayırarak adeta bahçeyi üç boyutlu bir sanat eserine dönüştürüyor. 1980 yılında, moda tasarımcıları Yves Saint Laurent ve Pierre Bergé tarafından satın alınan mülk, restore edilerek korundu. Günümüzde villa kompleksi ve bahçe, 2017 yılında açılan Yves Saint Laurent Müzesi'ne ev sahipliği yapıyor.
Günümüzde Majorelle, Fas'ın yerel bitki kültürü ile dünyanın farklı bölgelerinden getirilen egzotik bitki türlerini bütünleştiren bir alan olmasının yanında, moda, sanat ve modern tasarımla da özdeşleşiyor. Gardeners' World, bahçenin erken saatlerde ziyaret edilmesini öneriyor. Böylece renkli mimari öğelerin, kaktüs ve sukulent bitkilerin ve havuzun oluşturduğu kompozisyonu daha iyi görmek mümkün oluyor.
Villa Mabrouka ve bahçeleri
Ünlü Fransız moda tasarımcısı Yves Saint Laurent ile hayat ve iş ortağı Pierre Bergé, Marakeş'e 1966 yılında yaptıkları seyahat sırasında Fas'a güçlü bir bağ kurdular. Yves Saint Laurent, tasarımlarında Fas'ın büyüleyici renkleri ve ışığından ilham aldığını söylemiştir. Çift, Fas'ın Tanca kentinde, Cebelitarık Boğazı'na bakan bir tepenin üzerinde, 1997 yılında bir villa satın alıp bu villaya Arapça “uğurlu-bereketli ev” anlamına gelen Villa Mabrouka adını verdi.
1940'lı yıllardan kalan yapının iç mekânları, Jacques Garange tarafından tasarlandı. Yves Saint Laurent, her odanın ayrı bir renge sahip olmasını ve tasarımın Fas mimari unsurlarını barındırmasını istedi. Villayı 2019 yılında satın alan İngiliz tasarımcı Jasper Conran, dört yıl süren detaylı restorasyondan sonra yapıyı 12 süit odalı bir butik otele dönüştürdü. Restorasyon sırasında yapının 1940'lı yıllara ait mimari özellikleri, Yves Saint Laurent döneminden kalan Murano avizeleri, ahşap kirişler ve mimari zeminler mümkün olduğunca korundu. Otelin dekorasyonunda Fas zellige ve bejmat karoları, eski Roma mozaikleri ve 16. yüzyıl Endülüs çinileri gibi yerel öğeler kullanıldı. Süitlerde gül pembesi, zümrüt yeşili ve sıcak toprak tonları gibi farklı renkler hâkim.
Villa Mabrouka'nın en önemli özelliklerinden biri de zengin bitki çeşitliliğine sahip olan bahçeleri. Villa'nın restorasyon sürecinde araziye yaklaşık olarak 6.500 yeni bitki (ağaç ve çalı) dikildi. Bahçelerde palmiyeler, muz ağaçları, narenciye ağaçları, bambular, güller, begonviller, eğrelti otları gibi zengin bitki türleri yer alıyor. Bahçeler, denize ve Cebelitarık Boğazı'na açılan teraslarla bütünleşiyor. Günümüzde Villa Mabrouka, yalnızca Yves Saint Laurent'in tasarım mirasını taşıyan tarihi bir yapı değil; mimari, moda, bahçe tasarımı, Fas kültürünü harmanlayan bir konaklama deneyimi olarak öne çıkıyor.
Kaynaklar:
Elle Decor, 12.07.2023. “You Can Now Stay at Yves Saint Laurent's Luxurious Moroccan Vacation Home”: https://www.elledecor.com/life-culture/travel/a44496850/villa-mabrouka-yves-saint-laurent/
BBC Gardeners' World Magazine, 14.04.2025. “Top 7 highlights of a garden tour across Morocco”: https://www.gardenersworld.com/travel/top-7-highlights-of-a-garden-tour-across-morocco/
Jardin Majorelle, Official Website: https://www.jardinmajorelle.com/en/
Visit Marrakech, Majorelle Garden: http://www.visitmarrakech.com/en/listing/jardin-majorelle/
UNESCO World Heritage Convention, Medina of Marrakesh: https://whc.unesco.org/en/list/331
Villa Mabrouka: https://villamabrouka.com/
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
