Çin, ABD'yle kızışan teknoloji yarışında yapay zeka ve yarı iletken teknolojilerine yönelik ihracat kontrollerini sıkılaştırmayı değerlendiriyor.

Financial Times'ın (FT) aktardığına göre Çin Ticaret Bakanlığı, ülkenin gelişmiş teknolojilerinin ve önde gelen girişimlerinin Batılı şirketler tarafından satın alınmasını önlemek amacıyla tanınmış yapay zeka ve çip şirketleriyle görüşmeler yürütüyor.

Bakanlık yetkililerinin Alibaba, ByteDance ve Zhipu gibi şirketlerle yapay zeka modellerinin eğitilmesinde kullanılan kritik verilerin yurtdışına aktarılmasını sınırlama seçeneklerini görüştüğü aktarılıyor. Diğer yandan yabancı müşterilerin bu modellere ve hizmetlere erişiminin tamamen engellenmesi gibi bir plan yok.

Ayrıca ABD'li Qualcomm ve Tayvanlı TSMC gibi çip üreticilerinin Huawei, Alibaba ve ByteDance gibi Çinli şirketlerin tasarımlarına dayanan gelişmiş yarı iletkenler üretmesini kısıtlayabilecek düzenlemeler de gündemde.

Pekin ve Washington arasındaki rekabet, Meta-Manus anlaşmasının iptaline de yansımıştı.

Vuhan'da üç mühendis tarafından kurulan Manus, otonom görevleri yerine getirebilen yapay zeka ajanıyla Silikon Vadisi'nin dikkatini çekmişti. 2025 sonunda Meta, şirketi satın almak için anlaşmaya varmıştı. Bu gelişme, Çinli bir girişimin küresel pazara açılması için önemli bir fırsat olarak görülüyordu.

Ancak Pekin yönetimi, DeepSeek'ten sonra çok konuşulan yapay zeka şirketinin CEO'su Xiao Hong'la baş bilim insanı Ji Yichao'ya yurtdışına çıkış yasağı getirmişti. Çin yönetiminin yürüttüğü incelemede Manus'un devrinin yatırım kurallarını ihlal ettiği bildirilmiş, böylece 2 milyar dolarlık anlaşma iptal edilmişti.

FT'nin haberine göre Pekin, "stratejik varlık" konumundaki yapay zeka teknolojileriyle ilgili benzer durumların gelecekte de yaşanmamasını istiyor.

Diğer yandan teknoloji şirketlerinin, Çin Ticaret Bakanlığı yetkililerine, sıkı önlemlerin yapay zeka geliştirme çalışmalarını yavaşlatabileceğini ve ülkenin küresel teknoloji yarışındaki konumuna zarar verebileceğini söylediği aktarılıyor.

Rusya, Brezilya, Küba, Venezuela, Pakistan, Kazakistan ve Endonezya'nın da aralarında bulunduğu 29 ülkenin temsilcileri, geçen hafta Şanghay'da bir araya gelerek Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütü'nü (WAICO) kurmuştu.

Çin lideri Şi Cinping, ABD'nin adını anmasa da rakibinin bu sektördeki hakimiyetine kolektif bir çıkışla meydan okuduklarını ima ederek, "Yapay zeka geliştirme, bir ülkenin tek başına sergilediği bir performans değil, küresel işbirliğinin senfonisi olmalıdır" demişti.

Independent Türkçe, Financial Times, China Daily

Derleyen: Yasin Sofuoğlu