Fransa, yıllar süren itirazların ardından Türkiye'ye SAMP/T hava savunma sisteminin potansiyel satışı konusunda tutumunu yumuşattı.
Konuyla ilgili bilgi sahibi beş kaynağın Reuters’a verdiği bilgiye göre, tutum değişiklikliği Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni arasında 25 Haziran'da yapılan görüşmeden sonra, yarın Ankara'da başlayacak NATO zirvesi öncesinde gerçekleşti.
Görüşmelerin henüz erken aşamada olduğunu ifade eden kaynaklardan biri satışa atıfta bulunarak "Daha önce yeterince açık değillerdi, artık öyleler" dedi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un makamı, haberin yazıldığı sırada yöneltilen sorulara "önemli yanlışlıklar" olduğu cevabını vererek haberdeki bilgileri teyit etmedi. Açıklamada yanlışlıkların ne olduğu belirtilmedi.
Fransa Dışişleri Bakanlığı ve Savunma Bakanlığı soruları yanıtlamadı ve cumhurbaşkanlığı makamına yönlendirdi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise soruları yanıtlamadı.
Meloni, Macron ve Erdoğan arasında SAMP/T konusu görüşülüyor
Kaynaklar, Fransa'nın daha önce ilerleme sağlanmasını engelleyen bazı siyasi çekincelerini kenara bıraktığını fakat bazı tereddütlerin devam ettiğini belirtti.
Türkiye, Fransa ve İtalya, 2017 ile 2018 yılları arasında ortak geliştirme ve ortak üretim çalışmalarını da içeren olası bir uzun menzilli hava savunma programına yönelik iş birliği yürüttü.
Ancak Suriye, Libya, Yunanistan, Kıbrıs adasıyla bağlantılı sorunlar ve Doğu Akdeniz'de yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle Fransa ve Türkiye arasındaki arasındaki ilişkilerin bozulması nedeniyle proje durmuştu.
Mamba olarak da bilinen SAMP/T, MBDA Fransa, MBDA İtalya ve Thales'in yer aldığı Fransız-İtalyan Eurosam konsorsiyumu tarafından üretiliyor. Aynı anda onlarca hedefi takip edebilen sistem, birden fazla tehdidi aynı anda vurabiliyor. Üretici şirket, SAMP/T'nin Avrupa'da üretilip de balistik füzeleri vurabilen tek sistem olduğu ifade ediyorlar.
Avrupa'nın ABD'nin Patriot sistemine en yakın muadili olarak nitelenen sistemin ne kadar etkin olduğu konusunda ise farklı görüşler mevcut. Analistler, sistemin yıllardır hiçbir savaşta kullanılmamış olduğuna dikkat çekiyorlar.
NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip olan Türkiye'nin kendi tam donanımlı füze savunma sistemleri olmaması ve büyük ölçüde NATO'nun sistemlerine ve savaş uçaklarına bağlı olması nedeniyle hava savunması önemli bir sorun olmayı sürdürüyor.
Türkiye, SAMP/T sistemini planladığı "Çelik Kubbe" isimli entegre hava ve füze savunma ağına dahil etmek istiyor.
Türk yetkili: İlerleme için siyasi irade var
Kaynaklardan biri, Meloni ile Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın 3 Temmuz'da yaptıkları telefon görüşmesinde bu konuyu ele aldıklarını da söyledi.
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Haziran'da Reuters ile gerçekleştirdiği söyleşide Ankara'nın Patriot ve SAMP/T sistemlerini de içeren seçenekleri değerlendirdiğini ve teknoloji transferi ile ortak üretimi içeren iş birliğine açık olduğunu söylemişti.
Bir Türk yetkili, Doğu Akdeniz'deki gerilim ve Avrupa Birliği (AB) yaptırımları nedeniyle sürecin 2020'den beri ilerleyemediğini belirterek, "Şu anda, bu sürecin ilerlemesi için üç tarafta da (Türkiye, İtalya, Fransa) siyasi irade olduğu görülüyor" dedi.
SAMP/T sistemi, Fransa ve İtalya dışında yalnızca Singapur'a satılırken, birkaç yıldır Ukrayna'ya da konuşlu durumda. Fransa, bu yıl Birleşik Arap Emirlikleri'ni İran'ın füze saldırılarına karşı korumak amacıyla da sistemi devreye soktu.
İtalya, NATO savunma planlaması kapsamında Haziran'da sistemi Türkiye'ye gönderdi.
Olası bir anlaşmanın, Fransız ve İtalyan ordularına dağıtılan sistemin yeni nesli için yapılacağı düşünülüyor.
Yetkililer, Erdoğan ve Macron'un NATO zirvesi kapsamında ikili görüşme de yapacağını belirtti.
Yıllar süren siyasi gerilim
Erdoğan, 2025 yılında Lahey'de düzenlenen NATO zirvesinde, ikili ilişkilerin yumuşamasının ardından Macron'u satışa karşı çıkmaktan vazgeçirmek istemişti.
İki kaynak, Fransa'nın olası bir satış konusunda Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Kesimi'nin itirazlarını gidermesi gerekeceğine dikkat çekti. Fransa, her iki ülkeyle de stratejik savunma anlaşmaları imzalamış durumda.
Türk yetkililer, yıllardır hem özel görüşmelerde hem de kamuoyu önünde Fransa'yı bu programın önündeki başlıca siyasi engel olarak gördüklerini belirtirken, İtalya, savunma sanayisi iş birliğini kuvvetlendirmek amacıyla SAMP/T sistemini Türkiye ile paylaşmaktan yana tavır almıştı.
Bölgedeki istikrarsızlık ortamında Ankara'nın füze savunma kapasitesini güçlendirme çabalarını artırması ve NATO müttefiklerinin savunma iş birliği ve kapasite ihtiyaçlarını yeniden değerlendirmesiyle, geçtiğimiz yıl bu konuda yeniden bir ivme kazanıldı.
Öte yandan, kaynaklar Fransa'nın yeni tutumunun satış onayı olarak yorumlanmaması gerektiğini belirtti.
Reuters
