Bilim insanları, evrenin genişleme hızının hâlâ arttığını ve geçen yıl bunun yavaşladığını söyleyen araştırmacıların hatalı olduğunu öne sürdü. 

Yaklaşık 13,8 milyar yıl önce gerçekleşen Büyük Patlama'dan bu yana evren genişlemeye devam ediyor. 1998'de ortaya konan karanlık enerji kuramına göre bu kuvvet, evrenin genişlemesini hızlandırıyor.

Standart kozmolojik modele göre evrenin yüzde 5'i yıldızlar, gezegenler, gaz ve toz gibi görülebilir maddeden, yüzde 27'si karanlık maddeden ve yüzde 68'i de karanlık enerjiden oluşuyor.

Saul Perlmutter, Brian P. Schmidt ve Adam G. Riess, "uzak süpernovaları gözlemleyerek evrenin genişlemesinin hızlandığını keşfetmeleri" nedeniyle 2011 Nobel Fizik Ödülü'ne layık görülmüştü.

Bilim insanları genellikle "Tip Ia süpernova" denen bir süpernova türünü inceleyerek evrenin genişleme hızını hesaplıyor.

İkili yıldız sistemlerinde görülen bu süpernovalarda beyaz cüce yıldız, yoldaşından madde emiyor ve nihayetinde patlıyor. Beyaz cüce yıldızlar patladığı sırada her zaman aynı kütleye ulaştığı için parlaklıkları da aynı oluyor.

Gökbilimciler, Tip Ia süpernovaları izleyip Dünya'dan görünen parlaklığıyla gerçekte olması gereken parlaklığını kıyaslıyor. Bu sayede yıldızın ne kadar uzakta olduğunu hesaplayıp evrendeki mesafeleri ölçmek için bir araç olarak kullanabiliyorlar.

Yıllardır yapılan bu tür gözlemler evrenin giderek daha hızlı genişlediğine işaret etse de Güney Kore'daki Yonsei Üniversitesi'nden araştırmacılar geçen yıl bu hesaplamaların yanlış olduğunu öne sürmüştü.

Bilim insanları evren yaşlandıkça bu süpernovaların farklı maksimum parlaklıklara ulaştığını ve bu nedenle evrenin genişlemesi aslında yavaşlarken hızlanıyormuş gibi göründüğünü savunmuştu.

Yazarları arasında Nobel ödüllü Schmidt ve Riess'in de bulunduğu yeni bir çalışma ise bu bulguların doğru olmadığını iddia etti.

2025 çalışmasıyla aynı hakemli dergi Monthly Notices of the Royal Astronomical Society'de yayımlanan yeni makaleye göre, yıldızların yaşının hesaplanma yönteminde hata yapılmıştı. 

Southampton Üniversitesi'nden Phil Wiseman liderliğindeki araştırmacılar, 2025 tarihli bulguların, bir galaksinin yaşının patlayan yıldızın yaşıyla aynı olduğunu varsayarak yanıldığını savunuyor.

Ayrıca 2025 tarihli makalenin, ev sahibi galaksilerin kütlesini hesaba katmadığını söylüyorlar.

Riess, "Yonsei Üniversitesi'ndeki bir grup, süpernova mesafelerinin, patlayan yıldızların yaşlarını hesaba katarak farklı şekilde kalibre edilmesi gerektiğini ve bu 'yaş etkisinin' hızlanma kanıtlarını önemli ölçüde değiştirebileceğini son 10 yıldır savunuyor" diyerek ekliyor:

Çalışmamızda, son 10 yılda kozmoloji topluluğu tarafından kullanılan, kalibre edilmiş en kapsamlı süpernova örneklerinde, iddia edilen 'yaş etkisine' dair hiçbir kanıt bulamadık.

Öte yandan 2025 çalışmasının liderlerinden Young-Wook Lee, yeni araştırmada "ciddi metodolojik kusurlar olduğunu" iddia ediyor. Reuters'a göre Southampton Üniversitesi ekibiyse metodolojilerine ve hızlanmayı doğrulayan bulgularına güvendiklerini söylüyor.

Yonsei Üniversitesi araştırmacıları, karanlık enerjinin de zayıfladığını öne sürmüştü. Yeni çalışmada bunun doğru olmadığı savunulsa da karanlık enerjinin gerçek doğası belirsizliğini korumaya devam ediyor.

Wiseman "Neyse ki bu krizi atlattık ancak evrenin neden genişlemeye devam ettiği, hâlâ gizemini koruyor" diyerek ekliyor:

Ölçümlerimizin doğru olduğunu kanıtladığımıza göre karanlık enerjinin var olup olmadığını sorgulamak yerine, karanlık enerjinin gerçekte ne olduğunu anlamaya çalışmaya geri dönebiliriz.

Independent Türkçe, Reuters, BBC Sky at Night Magazine, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Nobel Ödülleri

Derleyen: Büşra Ağaç