ABD'yle İran'ın savaşın sona erdirilmesi için mutabakata vardığı haberi, Asya ülkelerinde coşkuyla karşılandı.

Ortadoğu menşeli enerji kaynaklarına erişimde aylardır sıkıntı yaşayan yönetimler, bu durumun düzelmesini bekliyor.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) yüzde 80'inden fazlası Asya'ya gidiyor. 

Boğazın yeniden açılmasıyla yüzlerce tankerin seyrine devam etmesi bekleniyor.

Ancak uzmanlar, Asya ülkelerinin aldığı ekonomik hasarın etkilerinin aylar ve hatta yıllar boyunca hissedilebileceğini vurguluyor. 

Son üç buçuk ayda Asya'daki pek çok ülkenin para biriminin değer kaybettiğine, enflasyonun arttığına ve tedarik zincirindeki aksamaların endüstriyel üretimi yavaşlattığına dikkat çekiliyor. 

Büyük ölçüde Ortadoğu menşeli enerji kaynaklarına bel bağlayan Pakistan, Vietnam ve Filipinler'in ciddi sıkıntılar yaşadığının altı çiziliyor.

Japonya ve Güney Kore gibi daha zengin ülkeler stratejik rezervlerini kullanarak krizin etkilerini daha sınırlı hissetse de yükselen enerji maliyetleri ve tedarik sıkıntısı onları da etkiledi. 

Uzmanlar, bölgede doğalgaz fiyatları genellikle petrolü üç ila altı ay geriden takip ettiği için enflasyonun yüksek seyretmeyi sürdürmesini bekliyor. 

Petrol fiyatları hızla düşse dahi işletmeler ve tüketiciler yıl sonuna kadar olumsuz etkileri hissetmeye devam edebilir.

Gübre kıtlığı yüzünden Güneydoğu Asya'da gelecek aylarda yapılacak hasatlardan alınacak mahsulün azalacağı öngörülüyor.

Gübre, petrokimyasallar ve helyum tedarikinde yaşanan sıkıntıların tam olarak giderilmesinin bir yıldan fazla sürebileceği uyarısı yapılıyor.

İran savaşının tekrar başlaması ihtimali, bu ülkelerin ekonomilerinin akıbeti hakkındaki endişeleri daha da büyütüyor. 

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırısıyla başlayan savaş, müzakerelerin sonunda uzlaşıyla sonuçlandı. ABD ve İran'ın mutabakata vardığını duyuran Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini" söyledi.

Resmi olarak mutabakatta yer alan maddeler açıklanmasa da İran basını "14 maddelik mutabakat taslağı" olduğu söylenen bir metni paylaştı. Bu metne göre, taraflar Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı ateşkesi kabul ediyor. Washington'ın Tahran yönetiminin içişlerine karışmama taahhüdü, ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırması da mutabakattaki maddeler arasında yer alıyor.

Ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın "İran'ın düzenlemeleri çerçevesinde" 30 gün içinde yeniden açılması, İran petrolü ve enerji ürünlerine yönelik yaptırımların kaldırılması da "mutabakat taslağında" bulunuyor.

Independent Türkçe, NYT, AA

Derleyen: Eren Umurbilir