Araştırmalar üzerine yapılan kapsamlı yeni bir incelemede, yaz saati uygulamasının kronik ruhsal hastalıklara sahip kişiler için ciddi riskler oluşturabileceği uyarısı yapıldı.

Bahar aylarında saatlerin bir saat ileri alınması ve sonbaharda standart saate geri döndürülmesine yönelik mevsimsel düzenleme, gün ışığından en iyi şekilde yararlanmak için başlatıldı ve günümüzde dünya çapında 70'ten fazla ülkede uygulanıyor.

Çalışmalar, yılda iki kez yapılan saat değişikliklerinin vücudun doğal iç saatini, yani sirkadiyen ritmini etkileyebileceğini ve bu uygulamayı takip eden yaklaşık bir milyar kişinin sağlığı ve güvenliği üzerinde etkileri olabileceğini gösteriyor.

Ancak New Mexico Eyalet Üniversitesi'nden (NMSU) bilim insanları, yaz saati uygulamasının kesin ruh sağlığı etkileri üzerine yapılan araştırmaların hâlâ "parça parça" olduğunu söylüyor.

Yeni bir araştırma incelemesi, yaz saati uygulamasının etkilerine dair kanıtları birleştirmek için psikiyatri, nörobilim ve halk sağlığı alanlarını kapsayan dünya çapında 60 çalışmanın bulgularını derledi.

Bilim insanları, yaz saati uygulamasıyla gelen bir saatlik zaman kaymasının, nüfus genelinde sirkadiyen bir stres faktörü oluşturduğunu buldu.

Araştırmacılar, Brain Sciences adlı akademik dergide yayımlanan incelemede, depresyon, bipolar bozukluk, anksiyete bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve psikotik bozuklukları olan kişilerin, saat değişikliğinden sonraki günlerde ve haftalarda özellikle yüksek risklerle karşı karşıya kaldığı konusunda uyarıyor.

NMSU'da halk sağlığı yardımcı doçenti olan Elizabeth England-Kennedy, "Artık yaz saati uygulamasının, ruh sağlığı ve uykuyla ilgili sorunlara sahip kişiler için zararlı olacak şekilde sirkadiyen ritimleri bozduğuna dair kanıtlarımız var" dedi.

Nevada Üniversitesi'nin Las Vegas kampüsünden, çalışmanın ortak yazarı Kavita Batra, "Saatleri tek bir gecede değiştiriyoruz ancak beyin bu kadar hızlı uyum sağlamıyor. Yaz saati uygulaması, vücudun biyolojik saatini sessizce bozarak uyku, duygusal düzenleme, bilişsel işlevler ve psikiyatrik istikrarı etkiliyor" dedi.

Bulgular, ABD'de yaz saati uygulamasının sona erdirilmesi yönündeki çağrılar artarken paylaşıldı.

Dr. Batra, "Kronik ruhsal hastalıklarla yaşayan milyonlarca kişi için bu mesele yalnızca uykudan olmakla sınırlı değil; önlenebilir bir halk sağlığı riski veya mevcut semptomların ciddi şekilde kötüleşmesi anlamına gelebilir" dedi.

Araştırmacılar çalışmada, "Yaz saati uygulaması, özellikle de baharda saatin ileri alınması çeşitli rahatsızlıklarda, uyku bozukluklarında artış, yürütücü işlevlerde bozulma, dikkat ve çalışma belleğinde zayıflama, duygusal tepkilerde artış, depresif semptomlarda artış ve manik atak riskinde artışla bağlantılı" diye yazdı.

Şimdilik bilim insanları klinisyenleri, yaz saati uygulamasına geçişleri, hastalarına saat düzenlemesinden birkaç gün önce uyku düzenlerini kademeli olarak kaydırmaları konusunda önceden rehberlik edebilecekleri müdahale edilebilir risk dönemleri olarak değerlendirmeye çağırıyor.

Doktorların, geçişler etrafındaki haftalarda hastaların doğal vücut ritimlerini yeniden düzenlemelerine yardımcı olmak için sabah saatlerinde parlak ışığa maruz kalmayı önerebileceğini söylüyorlar.

Araştırmacılar, kalıcı standart saatin, kalıcı yaz saati uygulaması yerine, doğal sabah ışığına maruz kalma ve vücudun iç saatiyle daha yakından uyumlu olduğu için halk sağlığına daha iyi geleceğini söylüyor.

NMSU'dan, çalışmanın diğer yazarlarından Jagdish Khubchandani, "Geçmişte 100'den fazla ülke yaz saati uygulamasını benimsemiş olsa da günümüzde dünyanın sadece üçte biri bu uygulamayı sürdürüyor ve bu uygulamanın toplumsal veya ekonomik refaha pek bir faydası yok" dedi.

Dr. Khubchandani, "Yaz saati uygulamasıyla ilgili iş kazaları, trafik kazaları ve kalp kriziyle felç gibi sağlık sorunları nedeniyle milyonlarca dolar kaybetmeye devam edebiliriz" diye ekledi.

*İçerik orijinal haline bağlı kalınarak çevrilmiştir. Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. 

independent.co.uk/news/science

Independent Türkçe için çeviren: Çağatay Koparal