İran'a yakın eski Irak Başbakanı Nuri el-Maliki'nin iktidarda kalmasını engelleyen ABD Başkanı Donald Trump, hükümeti kurmakla görevlendirilen Ali Zeydi'yi açıkça destekliyor.

1 Mayıs'ta yaptığı açıklamada Zeydi'yle konuştuğunu aktaran Trump şu ifadeleri kullandı:

Bizim yardımımızla kazandı ve başarılı olmasını istiyoruz. ABD'nin sonuna kadar arkasında olduğunu ona söyledim.

Beyaz Saray bu desteği verirken Tahran'ın Bağdat üzerindeki etkisinin engellenmesini ve İran'ın desteklediği milislerin yeni hükümette yer almamasını talep ediyor. 

Wall Street Journal (WSJ), Washington'ın daha önce de Zeydi'ye baskı yaptığını aktarıyor. 

Gazeteye konuşan Amerikalı yetkililer, ABD Maliye Bakanlığı'nın Zeydi'nin sahip olduğu El-Cenub İslami Bankası'nın dolar işlemi yapmasını 2024'te yasakladığını hatırlatıyor. 

Bankanın İran destekli Kataib Hizbullah ve Şii milis güçlerden İmam Ali Tugayları lideri Şibl Zeydi'yle iş yaptığı iddiaları üzerine bu adım atılmış.

Milis lideri, Lübnan Hizbullahı ve İran Devrim Muhafızları'yla ilişkili olduğu gerekçesiyle 2018'de ABD'nin yaptırım listesine alınmıştı. 

Bankadan Amerikan gazetesine yapılan açıklamada bu iddiaların gerçeği yansıtmadığı ve ABD'nin talebiyle yapılan bağımsız incelemelerin de bunu gösterdiği vurgulandı. 

Irak'ta seçimi kazanan Şii parti liderlerinden oluşan Koordinasyon Çerçevesi, 27 Nisan'da Ali Zeydi'yi başbakan adayı olarak açıkladı.

Cumhurbaşkanı Nizar Amedi, onu aynı gün hükümeti kurmakla görevlendirdi.

40 yaşındaki Zeydi'nin hükümeti kurmakla görevlendirildikten sonra en geç 30 gün içinde kabinesini kurup Meclis'ten güvenoyu alması gerekiyor.

Geçmişte aktif siyasette yer almayan Zeydi, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'dan da tebrik telefonu aldı.

Zeydi'nin hem ABD'nin hem de İran'ın gönlünü hoş tutması gerekiyor. Diğer yandan Tahran da Irak'taki etkisinden vazgeçmeye hiç niyetli değil.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani, 19 Nisan'da yaptığı Bağdat ziyaretinde Iraklı yetkilileri uyardı. Destekledikleri milislerin silahsızlandırılmasına yeltenilmemesi ve bu örgütlerin hükümette temsil edilmesi gerektiğini söyledi. 

ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan üst düzey bir yetkili, Bağdat yönetiminin milislere karşı eyleme geçildiğini görmek istediğini WSJ'ye açıkladı. 

İran savaşının 28 Şubat'taki İsrail ve ABD saldırılarıyla başlamasından bu yana Irak'taki milislerin ABD'nin diplomatik ve askeri tesislerine 600 civarında saldırı gerçekleştirdiğini ifade etti. 

Amerikan gazetesinin kaynağı, buna karşı Washington'ın Irak'ın petrol satışından elde edilen gelirleri ve güvenlik yardımını Bağdat'tan esirgediğini hatırlattı. 

Uzmanlarsa Zeydi'nin milislere karşı harekete geçmesinin çok zor olduğunu, böyle bir adım atması halinde kendisinin çok sert bir tepkiyle karşılaşacağını vurguluyor. 

Joe Biden yönetimi sırasında ABD'nin Irak politikasından sorumlu olan Victoria Taylor şu yorumu yapıyor:

Gerçek şu ki milis örgütleri Irak devletinin ve ekonomik sisteminin çok derinlerine yerleşmiş durumda. Başbakan kim olursa olsun onları yavaş yavaş ortadan kaldırmaya başlamak bile çok zor ve uzun bir süreç gerektiriyor.

Londra merkezli Al Majalla dergisi de Irak'ta siyasi iktidarın silahlı örgütler ve zenginlikle iç içe olduğuna dikkat çekti. 

Liderlerin farklı kesimlerin örtüşen çıkarlarını idare edebilmesi gerektiği ifade edildi. 

Zeydi'nin kamu hizmetlerini geliştirme, yolsuzluk ve yoksullukla mücadele ve uluslararası ilişkileri idare gibi zor görevler üstlenmesi gerektiği bildirildi. 

Koordinasyon Çerçevesi'nin İran savaşı sırasında zaman kazanmak için Zeydi'yi seçmiş olabileceği belirtildi. Irak'taki pek çok kesimin zamanla ABD baskısının azalmasını beklediği kaydedildi.
 

Independent Türkçe, WSJ, Al Majalla, Reuters, AA

Derleyen: Eren Umurbilir