Virüslerin birbirlerinin konuşmalarına "kulak kabarttığı" ancak bunun her zaman avantaj sağlamadığı tespit edildi. Bilim insanları, başarı şanslarını artırmak isteyen virüslerin bazen yanıltıcı sinyaller üretebildiğini buldu

Bir hücreye giren virüslerin karşısında uykuda (pasif / lizojenik) kalmak veya hücreyi öldürüp yakındaki diğer hücreleri enfekte etmek için yeni virüs parçacıkları salmak gibi iki seçenek oluyor. 

Bakteriyofaj veya kısaca faj ise hayvan veya bitkilere değil, bakterilere bulaşan virüsleri ifade ediyor. Bakteriler onlarla savaşmak için evrimleşirken, fajlar da duruma adapte olup etkin kalmaya devam ettiğinden, antibiyotik direncine çözüm sunmaları umuluyor.

Birleşik Krallık'taki Exeter Üniversitesi'nden doktora öğrencisi Rebecca Woodhams ve ekip arkadaşları, bu virüsleri daha yakından incelemeye karar verdi.

Bilim insanları virüslerin hücreye girdiğinde uyku ve saldırı arasındaki yani pasif ve aktif çoğalma stratejileri arasındaki seçimi bakterilerin durumuna göre yaptığını söylüyor.

Woodhams "Çok sayıda bakteri varsa fajlar öldürme yolunu seçerek bu potansiyel konakları enfekte etmeye çalışıyor. Çoğu konak zaten öldürülmüşse ve sayıları azsa, virüsün uykuya dalıp daha iyi zamanları beklemesi daha güvenli bir tercih" diye açıklıyor.

Bu davranış, yiyecek kaynakları azaldığında kış uykusuna yatmaya benziyor.

Daha önceki çalışmalarda fajların, birbirlerine peptitler şeklinde kimyasal sinyaller göndererek kaynak durumunu haber verebildiği saptanmıştı.

Yüksek peptit oranları, uygun konakların az, düşük oranlarsa çok olduğunu işaret ediyor.

Bulguları hakemli dergi Cell'de dün (31 Mart) yayımlanan çalışmada bu sinyalleri, diğer faj türlerinin de dinleyebildiği, bir nevi "kulak kabarttığı" ortaya çıktı.

Tür içindeki iletişim virüslerin başarı şansını artırarak evrimsel fayda sunsa da diğer türler için aynı şey sözkonusu değil.

Araştırmacılar deneylerde, diğer türlerin sinyallerini dinleyenlerin yanlış yönlendirildiğini gözlemledi.

Makalenin bir diğer yazarı Robyn Manley, "Bir faj, başka bir türden gelen sinyalleri algıladığında mesaj kendisine yönelik olmasa ve kendi durumunu yansıtmasa bile, hücreyi öldürüp daha fazla virüs salmak yerine uykuda kalma eğilimi gösteriyor" diyor. 

Bilim insanları ilginç bir şekilde bazı sinyallerin tek yönlü olduğunu da keşfetti. Yani A virüsü B virüsünü anlarken, B virüsü A'nın sinyallerini algılayamıyor.

Manley, "Bu, başka bir virüsün hücreleri öldürmesini engellediği için sinyali gönderen virüse fayda sağlayabilir ancak karşı taraftaki virüs için bir bedeli olabilir" diyerek ekliyor: 

Başka bir deyişle viral iletişim sadece işbirliği sağlamaz. Bazen manipülasyon amacı taşır.

Yeni çalışmada incelenen virüs ve bakteriler toprakta yaşıyor. Ancak bilim insanları, virüslerin nasıl iletişim kurduğu ve hücreleri öldürdüğüne dair bulguların, insan sağlığıyla ilgili çalışmalara katkı sunmasını umuyor.

Independent Türkçe, IFLScience, Phys.org, Cell

Derleyen: Büşra Ağaç