Adrenalin'den herkese merhaba. Sıradışı sporlar serimizde bu hafta Peynir Yuvarlama Festivali'ni ele alıyoruz.

Bir tepenin zirvesinden bırakılan 3 kiloluk peynir tekerinin peşinden koşmak size mantıklı geliyor mu? Muhtemelen hayır. Ancak İngiltere'nin Gloucestershire kontluğundaki Cooper's Hill'de bu sorunun cevabı yüzlerce yıldır aynı: Evet.

Her bahar tatilinde binlerce kişi bu dik yamaca akın ediyor. Kimisi yarışmak, kimisi ise sadece izlemek için. Çünkü Peynir Yuvarlama Yarışı, yalnızca İngiltere'nin değil, belki de dünyanın en sıradışı spor geleneklerinden biri.

Yarışın kuralları son derece basit. Yaklaşık 3 kilogram ağırlığındaki Double Gloucester peyniri yamaçtan aşağı yuvarlanıyor. Ardından yarışmacılar kendilerini Cooper's Hill'in yaklaşık 180 metrelik dik eğimine bırakıyor.

Amaç peyniri yakalamak değil, bu zaten neredeyse imkansız. Saatte yaklaşık 130 kilometre hıza ulaşabilen peynir çok kısa sürede gözden kayboluyor. Kazanan, bitiş çizgisini ilk geçen kişi oluyor ve ödül olarak da o meşhur peynir tekerinin sahibi oluyor.

İşin ilginç tarafı ise bu geleneğin nasıl başladığını kimsenin kesin olarak bilmiyor oluşu. Yarıştan söz eden ilk yazılı kayıt 1836'ya ait olsa da o dönemde bile bunun çok eski bir gelenek olduğu ifade ediliyor.
 

Bazı tarihçiler başlangıcını Roma dönemine dayandırırken, bazıları yaz gündönümünü kutlayan pagan ritüellerinden doğduğunu düşünüyor. Bir başka görüş ise bunun sadece köylülerin bahar şenliklerinde oynadığı oyunlardan biri olduğu yönünde.

Aradan geçen onca zamana rağmen kesin bir cevaba ulaşılamamış olması, belki de bu yarışın en ilgi çekici yönlerinden biri.

Kesin olan ise geleneğin her koşulda yaşamaya devam etmesi. İki dünya savaşı sırasında gıda karneyle dağıtıldığı için gerçek peynir kullanmak mümkün olmadığında bile yarış iptal edilmedi.

Bu kez yamaçtan peyniri temsil eden ahşap maketler yuvarlandı. Pandemi döneminde resmi organizasyon düzenlenemediğinde bile sembolik olarak peynir yine tepeden aşağı bırakıldı. Yani yarışın özü hiçbir zaman kaybolmadı.

Elbette bu kadar dik bir yamaçta koşmanın ciddi bir bedeli de var. Cooper's Hill, yaklaşık yüzde 50 eğimiyle İngiltere'nin en dik yamaçlarından biri.
 

Yarışmacıların büyük bölümü ayakta kalmayı başaramadan yuvarlanmaya başlıyor. Kırık kemikler, burkulmalar ve beyin sarsıntıları bu organizasyonda şaşırtıcı olaylar değil.

2023'te kadınlar yarışını kazanan Kanadalı Delaney Irving, bitiş çizgisine ulaştığında bilincini kaybetmişti. Daha sonra gözlerini sağlık çadırında açtığında dünya şampiyonu olduğunu öğrendi.

Bütün bunlara rağmen yarışın popülaritesi her geçen yıl artıyor. Almanlar, Avustralyalılar, Amerikalılar ve dünyanın birçok farklı ülkesinden insanlar Cooper's Hill'e geliyor.

2024'te BBC'nin organizasyonu ilk kez canlı yayınlaması da bunun en önemli göstergelerinden biri oldu. Bir zamanlar sadece yerel halkın bahar eğlencesi olan yarış, bugün küresel ölçekte ilgi gören bir etkinliğe dönüşmüş durumda.

Aslında buradaki çekicilik yalnızca adrenalinden ibaret değil. İnsanları cezbeden şey, yüzlerce yıldır değişmeden yaşayan bir geleneğin parçası olabilmek.
 

Modern sporların büyük bölümü teknolojiyle, veri analizleriyle ve milyonlarca dolarlık yatırımlarla şekilleniyor. Cooper's Hill'de ise değişmeyen tek şey, yerçekimiyle girişilen mücadele.

Belki de bu yüzden yarışın kökeni hiçbir zaman tam olarak açıklanamayacak. Çünkü insanlar artık neden başladığını değil, neden devam ettiğini önemsiyor. Aynı tepede, aynı peynirin peşinden, her yıl yeni bir hikaye yazılıyor.

Sporun büyüsü de tam burada saklı. Bazen bir dünya rekorunda, bazen bir olimpiyat finalinde, bazen de dik bir yamacın zirvesinden yuvarlanan bir peynirin peşinden kendini aşağı bırakan insanların cesaretinde.

Cooper's Hill bize, sporun sadece kazanmakla ilgili olmadığını; gelenekleri, toplulukları ve ortak anıları da yaşatabildiğini hatırlatıyor. Belki de bu yüzden, yüzyıllardır kimse o peyniri durdurmaya çalışmıyor.

Kaynaklar: BBC, The Standard