Seyit Rıza ve arkadaşlarının infazına ait olduğu öne sürülen fotoğraflar kamuoyuyla paylaşıldı

Dersim Gazetesi'nde yer alan habere göre, 1937-38 Dersim olaylarının önderlerinden Seyit Rıza ve arkadaşlarının infazının ardından çekildiği öne sürülen 6 orijinal fotoğraf ilk kez kamuoyuyla paylaşıldı.

Haberde, Berlin Freie Üniversitesi'nde akademisyen olarak görev yapan tarihçi Dr. Sedat Ulugana'nın gün yüzüne çıkardığı fotoğrafların ilk kez Stêrk TV'de yayımlandığı belirtildi.

Ulugana, fotoğrafların 15 Kasım 1937'de Elazığ Buğday Meydanı'nda gerçekleştirilen infazların hemen ardından çekildiğini ve bugüne kadar kamuoyuna ulaşan ilk doğrudan görsel kayıt niteliğinde olduğunu öne sürdü.

İnfazın ardından çekildiği öne sürüldü

Ulugana, fotoğrafların geçmişine ilişkin değerlendirmelerinde dönemin tanıklarından İhsan Sabri Çağlayangil'in anılarına da atıfta bulundu.

Haberde yer alan bilgilere göre Çağlayangil, infaz sırasında "Macar Mustafa" lakaplı bir polis memurunun Seyit Rıza'nın darağacındaki fotoğraflarını çektiğini, bu fotoğrafların dönemin İçişleri Bakanı Şükrü Kaya'nın yaveri aracılığıyla Mustafa Kemal Atatürk'e gösterildiğini ileri sürmüştü.

Çağlayangil'in anlatımına göre Atatürk'ün, fotoğrafların doğurabileceği sonuçları değerlendirerek negatifleriyle birlikte imha edilmesini istediği iddia edildi.

Fotoğrafların geçmişine ilişkin iddialar

Ulugana ise tüm negatiflerin yok edilmediğini savundu. Bu görüşüne dayanak olarak hukukçu Hıfzı Veldet Velidedeoğlu'nun anılarını gösteren Ulugana, Velidedeoğlu'nun 1940'lı yılların başında Tunceli Halkevi'nde Dersim infazlarına ait fotoğrafları gördüğünü yazdığını aktardı.

Haberde, bugüne kadar Seyit Rıza, oğlu ve diğer Dersimli aşiret reislerinin idamına ilişkin bilgilerin büyük ölçüde mahkeme fotoğrafları, dönemin basın yayınları, tanık anlatımları ve sözlü tarih çalışmaları üzerinden aktarıldığı belirtilirken, infaz anını ya da hemen sonrasını gösterdiği öne sürülen görsellerin ilk kez kamuoyunun erişimine açıldığı ifade edildi.

Ulugana'nın paylaştığı fotoğrafların, "Real Photo Post Card" (RPPC) olarak bilinen ve doğrudan fotoğraf kâğıdına basılan altı ayrı karttan oluştuğu kaydedildi.

Fotoğraflarda üç ayaklı ahşap darağaçları, beyaz idam gömlekleri içindeki cenazeler, infaz alanında bulunan asker ve jandarma birlikleri ile sivil kalabalıkların yer aldığı belirtildi. Bazı karelerde taş bir kamu binasının, bazılarında ise Buğday Meydanı'ndaki dükkânların arka planda görüldüğü aktarıldı.

Ulugana, bu ayrıntıların infazların tek bir noktada değil, meydanın farklı bölümlerine kurulan darağaçlarında gerçekleştirildiğine işaret ettiğini değerlendirdi.

Dersim Gazetesi