Xinhua'nın haberine göre, iki günlük ziyaret için dün gece Pekin'e ulaşan Putin için bu sabah Tiananmen Meydanı'nda devlet töreni düzenlendi. Törenin ardından liderler, Büyük Halk Salonu'nda baş başa ve heyetler arası görüşmeler yaptı.
Taraflar, görüşmede 2001'de imzalanan "Çin-Rusya İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması"nın süresinin uzatılmasında mutabakata vardı.
Çin Devlet Başkanı Şi, 25 yıl önce imzalanan anlaşmanın, iki ülke arasında uzun dönemli dostluğun ve kapsamlı stratejik eşgüdüm ilişkisinin temelini oluşturduğunu belirtti.
Uluslararası ortamın hızlı değişimlerden geçtiğine ve uluslararası ilişkilerde güçlünün haklı olduğu orman kanuna dönüş tehlikesi olduğuna dikkati çeken Şi, bu arka plan dikkate alındığında anlaşmanın ileri görüşlülüğünün ve güncel öneminin giderek daha belirgin hale geldiğini ifade etti.
Şi, Çin'in anlaşmanın uzatılmasını desteklediğini, ilkelerinin korunması ve iki ülke arasında karşılıklı desteğe dayalı stratejik eşgüdümünün ilerletilmesi için Rusya ile birlikte çalışacağını vurguladı.
Çin liderinden Orta Doğu'da çatışmaların durdurulması çağrısı
ABD ile İsrail'in İran'a saldırıları ile başlayan ve İran'ın misillemeleriyle tırmanan savaşa ilişkin Şi, "Körfez bölgesi ve Orta Doğu savaş ile barış arasında kritik bir kavşakta, derhal tüm çatışmalara son verilmeli ve müzakerelere dönülmeli." dedi.
Şi, çatışmaların sonlandırılmasının enerji tedarikinde yaşanan sıkıntıları azaltacağının, sanayi ve tedarik zincirleri ile uluslararası ticaret düzeninin sağlıklı işleyişini sağlayacağının altını çizdi.
Çin lideri, krizin çözümünde barış içinde bir arada yaşama, ulusal egemenlik, uluslararası hukukun üstünlüğü ve güvenlik ile kalkınma arasındaki dengenin sağlanması ilkelerine işaret eden 4 maddelik barış önerisinin gerilimin düşürülmesi ve çatışmaların sonlandırılmasına yönelik uluslararası mutabakat oluşturmayı hedeflediğini kaydetti.
"Enerjide güvenilir tedarikçi"
Rus lider Putin de iki ülkenin bir kez daha tutum ve tavırlarında uyumu sağlamış olduğunu görmekten mutluluk duyduğunu, Rusya-Çin ilişkilerinin hiç olmadığı kadar yüksek bir seviyeye ulaştığını belirtti.
Olumsuz dış koşulların varlığına rağmen Rusya ile Çin arasındaki etkileşimin güçlü ve yüksek bir ivme yakaladığına işaret eden Putin, "Ticaret hacmimiz son 25 yılda 30 kat arttı. Birkaç yıldır da 200 milyar doları rahat şekilde aşıyor." ifadesini kullandı.
Putin, "Orta Doğu'da krizin devam ettiği bir dönemde Rusya enerji kaynaklarında güvenilir bir tedarikçi, Çin de bu kaynakların sorumlu bir müşterisi olmayı sürdürüyor" şeklinde konuştu.
"Çok kutuplu dünya"
Rusya-Çin işbirliğinin uluslararası alanda istikrarın temel sacayağı olduğunu vurgulayan Putin, "Tüm aktörlerin çıkarlarının dengelendiği çok kutuplu bir dünyayı oluşturmanın karmaşık süreci yolunda ilerliyor." değerlendirmesinde bulundu.
Putin, dünyada gerginliklerin hakim olduğu bir dönemde Çin ile BRICS, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ve G20 gibi çok taraflı platformlarda yakın iletişimi ve işbirliğini sürdüreceklerini ifade etti.
ŞİÖ'nün geniş bir coğrafyada entegrasyon ve sorunların ortaklaşa çözümünün önemli bir örneği olduğuna işaret eden Putin, Çin'in Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) ev sahipliğini desteklediğini bu yıl Şıncın şehrinde düzenlenecek zirveye katılacağını bildirdi.
Rus lider, Çinli mevkidaşını gelecek yıl resmi ziyaret için ülkesine davet etti.
Putin ve Xi, 20 anlaşmanın imza törenine katıldı
Çin devlet televizyonu, Putin ve Xi’nin ikinci ve "daha geniş kapsamlı" görüşmesini tamamladığını duyurdu.
İki lider, daha sonra düzenlenen törende, belge dosyalarını değiş tokuş ederek fotoğraf çektirdi. İmzalanan ilk anlaşmanın "kapsamlı stratejik koordinasyona ilişkin ortak bildiri" olduğu açıklandı.
Kremlin, daha önce yaklaşık 40 anlaşmanın imzalanmasının beklendiğini belirtirken, bunlardan 20’sinin liderlerin huzurunda imzalandığını, diğer anlaşmaların ise ayrıca duyurulacağını bildirdi.
Xİ: Ortadoğu'da kapsamlı ateşkes son derece acil
Çin devlet medyasına göre, toplantının ardından düzenlenen basın açıklamasında Xi, "iki ülkenin, ulusal kalkınma ve yeniden canlanma süreçlerinde birbirine destek olması gerektiğini" söyledi. Dünyanın yeniden orman kanunlarına dönme riskiyle karşı karşıya olduğunu ifade eden Xi, Orta Doğu’da daha fazla çatışmanın uygun olmadığını ve kapsamlı ateşkesin son derece acil olduğunu dile getirdi.
Putin de "iki ülke ilişkilerinin eşi benzeri görülmemiş bir seviyeye ulaştığını" belirterek, "Orta Doğu’daki kriz ortamında, Rusya’nın güvenilir bir enerji tedarikçisi olmayı sürdüreceğini" söyledi. Putin ayrıca, Xi’yi gelecek yıl Rusya’ya davet etti.
Kremlin: Enerji alanında önemli anlaşmaya varıldı
Kremlin, enerji projelerinin liderler arasındaki görüşmelerde ele alınan başlıklar arasında bulunduğunu, enerji alanında önemli bir anlaşmaya varıldığını açıkladı. Ancak anlaşmanın ayrıntıları paylaşılmadı.
Çin devlet haber ajansı, Çin ve Rusya’nın dünya düzeninde çok kutupluluğu ve yeni uluslararası ilişkiler modelini savunan ortak bildiri yayımladığını duyurdu.
İmza töreninde de konuştular
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, imza törenindeki konuşmasında, Çin ve Rusya’nın "tek taraflı zorbalığa ve tarihi tersine çevirme girişimlerine" karşı çıkması gerektiğini söyledi. Xi, Çin-Rusya ilişkilerinin yeni bir başlangıç noktasına ulaştığını, stratejik iletişimin sürdürüleceğini ve yapay zeka ile teknoloji inovasyonu alanındaki iş birliğinin hızlandırılacağını ifade etti.
Putin de bugün imzalanan belgelerin ekonomik iş birliğinin sürdürülmesini hedeflediğini belirterek, Rusya-Çin ticaretindeki ödemelerin büyük ölçüde ruble ve yuan üzerinden gerçekleştirildiğini kaydetti. Putin, yenilenebilir enerji projelerinde büyük potansiyel bulunduğunu belirterek, Rusya ve Çin’in bağımsız dış politikaya bağlı kaldığını ve uluslararası arenada istikrar sağlayıcı rol oynadığını ifade etti.
Rus ekonomisinde ticaret ve yatırım gündemi
Çin ve Rusya medyasında yer alan haberlerde, "karşılıklı ticaret ve yatırımların, yaptırımlar ve artan maliyet baskısı altındaki Rus ekonomisi açısından Putin’in gündemindeki temel başlıklar arasında yer aldığı" değerlendirildi.
Çin Ticaret Bakanlığı da Xi’nin, Putin’i karşılamaya hazırlandığı sırada Çin’in 200 Boeing uçağı satın alacağını ve Kuala Lumpur’da ABD ile geçen yıl varılan ticaret anlaşmasının uzatılmasını isteyeceğini teyit etti. Bu açıklama, Trump’ın geçen hafta gündeme getirdiği Boeing siparişine ilişkin Pekin’den gelen ilk resmi teyit oldu.
Kremlin: Tören değil, içerik önemli
İki lider arasındaki görüşmeler, Xi’nin birkaç gün önce aynı yerde ABD Başkanı Donald Trump’ı ağırlamasının ardından gerçekleşti. Trump ile Xi arasındaki görüşmede, ticaret, yatırımlar, İran’daki gelişmeler ve Tayvan başta olmak üzere birçok başlık ele alınmıştı.
Basında, Putin ve Trump’ın, Çin ziyaretlerindeki protokol törenlerinin karşılaştırılmasına ilişkin haberler üzerine, Kremlin, Putin ve Trump’ın Çin ziyaretlerindeki törenlerin karşılaştırılmasının anlamlı olmadığını bildirdi. Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, "Asıl karşılaştırılması gereken içeriktir" dedi. Peskov, "Her şey yüzeyde görünmediği için içeriği karşılaştırmak her zaman kolay değildir. Ancak asıl değer, törensel unsurlarda değil, içerikte yatmaktadır" ifadelerini kullandı.
Rusya: Çin ile enerjide "önemli bir şey" üzerinde anlaştık
Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bugünkü görüşmelerinde enerji projelerinin de ele alındığını belirterek, "Çok önemli bir şey üzerinde anlaştık." dedi.
Uşakov, Putin ile Şi'nin Pekin'de gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Rus devlet kanalı Rossiya-24'e açıklamalarda bulundu.
Çin'in Ukrayna ve İran dahil çok sayıda uluslararası meseleye ilgi duyduğunu anlatan Uşakov, "Çin uluslararası gelişmelerde çok büyük bir rol oynuyor ve bunu herkes biliyor." ifadesini kullandı.
Putin ile Şi'nin umut vadeden enerji projelerini ele aldığını belirten Uşakov, "Diğer alanlardaki projeleri de istişare ettiler. Çok önemli bir şey üzerinde de anlaştık." dedi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da gazetecilere yaptığı açıklamada, Moskova ve Pekin’in "Sibirya’nın Gücü 2" doğal gaz boru hattı projesinin temel parametreleri konusunda genel bir anlayışa ulaştığını bildirdi.
Putin'in görüşmelerde projeye değindiğini aktaran Peskov, "Genel anlamda Sibirya’nın Gücü 2 konusunda temel parametrelere, güzergah ve bunun nasıl inşa edileceği konusunda bir anlayış var." ifadesini kullandı.
Peskov, projeye ilişkin bazı detayların netleştirilmesi gerektiğini belirterek, "Bazı nüansların üzerinde anlaşılması gerekiyor." dedi.
Projenin uygulama takvimine ilişkin net bir tarih bulunmadığını kaydeden Peskov, "Henüz net değil. Bu ticari bilgi. Ancak bu oldukça büyük bir başarı." değerlendirmesinde bulundu.
AA
