İran’da yeni liderin seçimini yürüten Uzmanlar Meclisi, yazılı açıklamada, “Ayetullah Seyyid Mücteba Hüseyni Hamaney, üyelerin ezici oy çoğunluğuyla İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri olarak seçilmiş ve ilan edilmiştir” ifadelerini kullandı.
Meclis, ABD ve İsrail saldırılarına rağmen lider seçim sürecinin “dikkatli ve yoğun bir değerlendirme ile” bugün gerçekleştirilen olağanüstü oturumla tamamlandığını belirtti
ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları
İsrail ve ABD, Tahran ile Washington arasında müzakereler sürerken 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri saldırı başlatmıştı. İran ise buna karşılık İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerindeki hedeflere saldırılar düzenledi.
Saldırılarda İran’ın dini lideri Ali Hamaney ile birlikte çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Mücteba Hamaney kimdir?
Mücteba Hamaney, 8 Eylül 1969’da İran’da doğdu. 2026 yılında hayatını kaybeden İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in oğludur. Lise eğitiminin ardından ilahiyat öğrenimine başlayan Mücteba Hamaney, ilk eğitimini babası Ali Hamaney ve din adamı Mahmud Haşimi Şahrudi gibi isimlerden aldı.
1999 yılında din adamı olmak amacıyla eğitimine Kum kentinde devam eden Hamaney, burada medrese öğrenimi gördü. Diğer kardeşlerine kıyasla daha sınırlı şekilde kamuoyunda görünse de, zamanla İran’daki dini ve siyasi çevrelerde etkili isimlerden biri olarak öne çıktı.
Resmi bir kamu görevi bulunmayan Mücteba Hamaney’in, özellikle 2000’li yıllardan itibaren liderlik çevresinde etkisini artırdığı ve dini liderlik ofisi içinde önemli bir konuma geldiği değerlendiriliyor. Ayrıca İran Devrim Muhafızları ve güvenlik kurumlarıyla yakın ilişkiler kurduğu da sıkça dile getiriliyor.
Uzmanlar, 2024 yılında helikopter kazasında hayatını kaybeden eski İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin ardından Mücteba Hamaney’i, İran’da olası liderlik halefleri arasında gösteriyordu.
İran liderinin yetkileri
İran'da seçimle iş başına gelen Cumhurbaşkanı sınırlı yetkilere sahipken, “liderlik makamı”, tüm devlet organlarının üzerinde, sahip olduğu anayasal yetkilerle iç ve dış politika konularında son sözü söyleyen merci kabul ediliyor.
Cumhurbaşkanı dahil tüm devlet organlarının üzerinde bir otoriteye sahip ve “rehber” olarak adlandırılan devlet başkanı, İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı olarak iç güvenlik ve dış politika konularında da belirleyici rol oynuyor.
İran lideri, 88 kişiden oluşan ve halk tarafından 8 yılda bir seçilen Uzmanlar Meclisi tarafından seçiliyor. Bu meclise aday kişilerin çoğu lider tarafından belirlenirken Anayasayı Koruyucular Konseyi (AAK) tarafından da onaylanıyor. AAK’nin uygun görmediği kişiler, Uzmanlar Meclisi seçimlerine katılamıyor.
Independent Türkçe
