Anayasa Mahkemesi (AYM), annesiyle birlikte Türkiye’de yaşayan bir çocuğun babasının bulunduğu ABD’ye iadesine ilişkin verilen yargı kararında, “çocuğun üstün yararı” ilkesinin ve “aile hayatına saygı hakkının” ihlal edildiğine hükmetti.
Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, Almanya vatandaşı M.N. ile 2016 yılında evlenen S.D.N., evliliklerinin ardından ABD’de yaşamaya başladı. Çiftin 2017 yılında bir çocukları oldu. Evlilikte yaşanan sorunların ardından anne S.D.N., 2023 yılında çocuğuyla birlikte Türkiye’ye döndü.
Bunun üzerine baba M.N., müşterek çocuklarının mutat meskeninin ABD olduğunu belirterek, çocuğun ABD’ye iadesi için Türk makamlarına başvurdu. Açılan dava kapsamında anne S.D.N., babanın ABD’de reçeteyle satılsa dahi uyuşturucu madde kullandığını, şiddet eğilimi gösterdiğini ve akciğer kanseri olduğunu ileri sürerek iade talebinin reddini istedi.
Yargılamayı yapan aile mahkemesi, çocuğun yapılan görüşmede “babasıyla Türkiye’ye gelmesi hâlinde görüşmek istediğini” ifade etmesini gerekçe göstererek, çocuğun ABD’ye iadesine karar verdi. Anne S.D.N.’nin bu karara yaptığı temyiz başvurusu da reddedildi.
Bunun üzerine S.D.N., “hak ihlali” iddiasıyla Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu. Başvuruyu inceleyen Yüksek Mahkeme, Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan “aile hayatına saygı hakkının” ihlal edildiğine karar verdi. AYM, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için kararın ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmetti.
AYM: Çocuğun üstün yararı esas alınmalı
AYM kararında, her çocuğun ebeveyniyle doğrudan ve düzenli kişisel ilişki kurma hakkı bulunduğu hatırlatılarak, Lahey Sözleşmesi uyarınca çocukların kural olarak mutat meskenlerine iade edilmesi gerektiği belirtildi. Ancak bu kuralın, çocuğun psikolojik ya da fiziksel zarar görme riski bulunması hâlinde istisna oluşturduğuna dikkat çekildi.
Kararda, ebeveyn ve çocuk arasındaki aile yaşamının kurulmasında temel ölçütün “çocuğun üstün yararı” olduğu vurgulandı. Anneye bağımlılık çağındaki çocukların anneden koparılmasının, çocuk üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği ifade edildi.
AYM ayrıca, başvuruya konu çocuğun Türkiye’ye uyum sağladığı, babasıyla görüntülü görüşmeler yaptığı ve bu görüşmelerde ABD’ye gitmek istemediğini dile getirdiğini kaydetti. Yerel mahkemenin, annenin babanın uyuşturucu madde kullandığı yönündeki iddialarını yeterince değerlendirmeden karar vermesinin, aile hayatına saygı hakkının ihlali anlamına geldiği belirtildi.
AA
