ABD Başkanı Donald Trump’ın verdiği sürenin dolmasıyla İran limanlarına giren ve çıkan gemilere yönelik deniz ablukası saat 17.00'de başladı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), ablukanın İran kıyı şeridinin tamamını kapsayacağını bildirirken, İran Devrim Muhafızları olası müdahalelere "sert karşılık" uyarısı yaptı.
ABD’nin yerel saatle 10.00 (TSİ 17.00) itibarıyla İran limanlarına giren ve çıkan gemilere yönelik abluka uygulamaya başlayacağı duyuruldu. Trump, bugün erken saatlerde sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, "söz konusu uygulamanın yürürlüğe gireceğini" açıkladı. CENTCOM tarafından denizcilere gönderilen ve uluslararası ajanslara yansıyan bilgilere göre, abluka İran kıyı şeridinin tamamını kapsayacak. Hürmüz Boğazı’nın doğusu ile Umman Denizi ve Arap Denizi’nde seyreden tüm bayraklara sahip gemilerin uygulamadan etkilenebileceği belirtildi.
CENTCOM, abluka kapsamındaki bölgeye izinsiz giriş veya çıkış yapan gemilerin durdurulabileceği, yönlendirilebileceği ya da el konulabileceği uyarısında bulundu. Açıklamada, gıda ve tıbbi malzemeler gibi insani yardımların ise denetime tabi olmak şartıyla geçişine izin verileceği ifade edildi. Öte yandan, İran Devrim Muhafızları’ndan yapılan açıklamada ise Hürmüz Boğazı’na yaklaşan askeri unsurlara "sert şekilde karşılık verileceği" bildirildi.
Gelişmelerin bölgedeki gerilimi artırması beklenirken, deniz ablukasının küresel ticaret ve enerji sevkiyatı üzerindeki olası etkileri yakından izleniyor.
İran'dan açıklama
Hürmüz Boğazı'nı ablukaya alacağını söylemesi üzerine İran komşu Körfez ülkelerinin limanlarına misilleme tehdidinde bulundu. ABD ve İsrail'in Şubat sonunda İran'a başlattığı hava harekâtı ve İran'ın misilleme saldırılarının ardından çatışma Ortadoğu'nun geneline yayılmış ve küresel petrol sevkiyatları için hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı fiilen gemi trafiğine kapatılmıştı. Hürmüz Boğazı'nın ne zaman trafiğe açılacağı hâlâ belirsiz. Savaşın başlangıcından bu yana boğazı kendi gemileri dışındaki tüm trafiğe fiilen kapatan İran, geçişlerin ancak kendi kontrolü altında ve ücret karşılığında yapılabileceğini savunuyor. ABD Başkanı Donald Trump ise artık İran gemilerinin ve İran'a geçiş ücreti ödeyen her türlü geminin boğazdan geçişini engelleyeceklerini söyledi.
Ateşkes tehlikede
Hafta sonu yapılan müzakerenin tıkanması bölgedeki ateşkesi de tehlikeye attı. Görüşmeler, 1979 İslam Devrimi'nden bu yana ABD ve İran arasındaki en üst düzeydeki temas olarak kayda geçmişti. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı'na ABD'nin uygulayacağı ablukanın bugün TSİ 1700'de başlayacağını ve "İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giren veya çıkan tüm ulusların gemilerine tarafsız bir şekilde uygulanacağını" duyurdu. Trump dün sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı paylaşımda, ABD'nin uluslararası sularda İran'a geçiş ücreti ödeyen her gemiyle ilgili harekete geçeceğini ve İran'ın boğaza yerleştirdiği mayınları imha etmeye başlayacağını söyledi.
LSEG verilerine göre, İran bağlantılı "Aurora" ve "New Future" adlı iki petrol tankeri, abluka yürürlüğe girmeden hemen önce boğazdan ayrılmayı başardı. İran devlet medyasında yer alan bir habere göre İranlı askeri bir sözcü, uluslararası sulardaki gemilere yönelik her türlü ABD kısıtlamasının yasa dışı olduğunu ve "korsanlık" anlamına geldiğini savundu. İranlı sözcü, "İran limanları tehdit edilirse, ne Körfez'de ne de Umman Denizi'ndeki limanlar güvende kalır" dedi.
Petrol fiyatlarına etkisi
Geçen hafta ateşkesle birlikte bir miktar gerileyen petrol fiyatları, bugün %7'den fazla yükselerek yeniden varil başına 100 doların üzerine çıktı.
Uzmanlar, gösterge fiyatların modern tarihte benzeri olmayan bu arz kesintisinin şiddetini yansıtmakta yetersiz kaldığını, fiziki piyasada rafinerilerin petrol bulabilmek için gösterge fiyatın 50 dolar üzerinde ödeme yaptığını belirtiyor.
İran: Hiç ders alınmamış
Savaşın ABD'de tepki çekmesi ve artan enerji fiyatlarının siyasi bir maliyete dönüşmesi üzerine Trump İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaması hâlinde "tüm medeniyetini yok etme" tehdidinde bulunduktan sonra geçen hafta İran'a yönelik bombardımana ara vermişti.
Hürmüz Boğazı'nı trafiğe açmayı reddeden İran, müzakere masasına kendi yeni taleplerini de getirdi. Bu talepler arasında boğaz üzerindeki kontrolünün tanınması, tüm yaptırımların kaldırılması ve Ortadoğu'daki ABD askeri üslerinden kuvvetlerin çekilmesi yer alıyor.
Trump zafer ilan etmiş olsa da, savaşın başında belirlediği hedeflere ulaşmakta şimdiye kadar başarısız oldu. Bu hedefler arasında İran'ın komşularına saldırma kabiliyetini ortadan kaldırmak, nükleer programını bitirmek ve İran halkının dini rejimi yıkmasına yardım etmek vardı.
İran, hâlâ Basra Körfezi'ndeki komşularını vurabilecek füze ve insansız hava aracı (İHA) kapasitesine sahip. Ayrıca, Birleşmiş Milletler nükleer ajansının geçen yılki tahminlerine göre, bomba yapım seviyesine yakın zenginleştirilmiş 400 kilogramdan fazla uranyum stokuna sahip.
Yıl başında halk ayaklanmasıyla karşı karşıya kalan İran yönetimi, şu ana kadar ülke içinde birliği sağlayarak ABD ve İsrail'in saldırılarına göğüs germeyi başardı. ABD'li yetkililer İran'ın uranyum stokunu devretmesi, uranyum zenginleştirmesini durdurması ve bölgesel silahlı unsurlara yaptığı finansmanı kesmesi konusundaki taleplerinin reddedildiğini belirtti. Bu talepler, Trump'ın savaşı başlatmadan iki gün önce terk ettiği müzakerelerden bu yana değişmeyen şartlarıydı. ABD hâlâ İran'ın barış yolunu seçeceğini umsa da, İranlı yetkililer, eskisinden daha güçlü bir konumda olduklarını ve ancak ABD daha fazla taviz verirse bir anlaşmaya varacaklarını söylüyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, müzakerelerde ABD tarafında "maksimalist yaklaşımlar, sürekli değişen şartlar ve abluka" ile karşılaştıklarını belirtti. Arakçi, "Hiç ders alınmamış. İyi niyet iyi niyeti, düşmanlık ise düşmanlığı doğurur" diye sözlerini tamamladı.
Trump'tan İran'a "abluka" tehdidi: Yaklaşanlar derhal imha edilecek
ABD Başkanı Donald Trump, İran donanmasına ait 158 geminin imha edildiğini belirterek, ABD blokajını ihlal etmeye çalışacak her türlü unsurun derhal yok edileceği uyarısında bulundu.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran donanmasının büyük bir kısmının etkisiz hale getirildiğini iddia etti.
İran'a ait 158 geminin "deniz dibinde yattığını" savunan Trump, halihazırda vurulmayan unsurların ise "hızlı saldırı gemileri" olarak adlandırılan küçük tekneler olduğunu, bunları o dönemde ciddi bir tehdit olarak görmediklerini ifade etti.
"Derhal imha edilecekler"
ABD'nin bölgedeki askeri faaliyetlerine ve uygulanan ablukaya ilişkin sert mesajlar veren Trump, kalan küçük teknelerin ABD operasyon alanına yaklaşması durumunda taviz verilmeyeceğini vurguladı.
Trump, "Bu gemilerden herhangi biri ablukamıza yaklaşırsa, denizde uyuşturucu kaçakçılarına karşı kullandığımız aynı öldürme sistemi kullanılarak derhal imha edileceklerdir. Bu hızlı ve acımasız bir işlemdir." ifadelerini kullandı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü'nden Trump'ın "deniz ablukası" tehdidine tepki:
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a "deniz ablukası" uygulama tehditlerine tepki göstererek, "yasa dışı savaşın, küresel ekonomiye karşı intikam eylemleriyle kazanılamayacağı" değerlendirmesini yaptı.
Bekayi, X sosyal medya platformundaki hesabından paylaştığı mesajında, ABD Başkanı Trump'ın, İran'a "deniz ablukası" uygulama tehditlerine tepki gösterdi.
Trump'ın bu adımıyla kendisine zarar vereceğine işaret eden Bekayi, mesajında şu ifadelere yer verdi:
"Yasadışı bir tercih savaşını, küresel ekonomiye karşı bir tercih intikamı ile kazanmak mümkün mü? Kendi yüzüne inat olsun diye burnunu kesmek hiç mantıklı olur mu?"
ABD Başkanı Trump dün, İran'la Pakistan'da gerçekleşen müzakere sürecinin başarısızlığa uğramasının ardından sosyal medya platformunda yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nı abluka altına alma sürecini başlatacaklarını iddia etmişti.
Trump: Hürmüz Boğazı’ndan 34 gemi geçti
ABD Başkanı Donald Trump, dün Hürmüz Boğazı’ndan 34 geminin geçtiğini belirterek bunun, boğazın “kapatıldığı” iddiasının ardından kaydedilen en yüksek geçiş sayısı olduğunu söyledi.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Dün Hürmüz Boğazı’ndan 34 gemi geçti, bu boğazın kapatılmasının başladığından beri açık ara en yüksek rakam” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı Trump, Pakistan’da yürütülen ve başarısızlıkla sonuçlanan müzakere sürecinin ardından yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’na yönelik abluka sürecini başlatacaklarını duyurmuştu.
Açıklamanın ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 13 Nisan saat 17.00 itibarıyla İran limanlarına giren ve çıkan tüm gemilere yönelik deniz ablukasının başlatıldığını bildirmişti.
Trump ayrıca bugün yaptığı açıklamada, İran’a ait gemilerin Hürmüz Boğazı’ndaki Amerikan deniz unsurlarına yaklaşması halinde “etkisiz hale getirileceğini” ifade etti.
ANKA, Reuters, AA
