Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, Gezi Davası hükümlüsü iş insanı Osman Kavala’nın yaptığı ikinci başvuru kapsamında duruşma gerçekleştirdi. 17 yargıçtan oluşan Büyük Daire’de görülen davada tarafların sunumları tamamlanırken, mahkemenin nihai kararını ilerleyen aylarda açıklaması bekleniyor.
BBC Türkçe’nin aktardığına göre AİHM, Kavala’nın başvurusunu öncelikli dosya olarak ele aldı. Mahkemenin vereceği kararın bağlayıcı olacağı ve Türkiye’nin AİHM kararlarına uyumu açısından kritik önem taşıdığı ifade ediliyor.
Duruşmada taraflar dinlendi
Duruşmayı takip eden CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, hükümet temsilcileri ile Kavala’nın avukatlarının sunum yaptığını ve yargıçların taraflara çeşitli sorular yönelttiğini belirtti. Tanrıkulu, yargıçların sorularına hazırlanabilmeleri için taraflara 25 dakikalık süre verildiğini, ardından duruşmanın devam ederek yanıtların alındığını aktardı.
Tanrıkulu’na göre başvuruda; Anayasa Mahkemesinin etkinliği, Kavala’nın özgürlük ve güvenlik hakkı, adil yargılanma hakkı, suçta ve cezada kanunilik ilkesi ile işkence yasağı gibi başlıkların yanı sıra, insan hakları faaliyetleri nedeniyle hedef alındığı iddiası da Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 18. maddesi kapsamında değerlendiriliyor.
Süreç nasıl gelişti?
Sivil toplum çalışmalarıyla bilinen Osman Kavala, 18 Ekim 2017’de gözaltına alındı ve 1 Kasım 2017’de tutuklandı. Tutuklama sürecinin odağında 2013 yılındaki Gezi Parkı eylemleri yer aldı.
Kavala, 2020 yılında bu davadan beraat ederek tahliye kararı aldı ancak aynı gün “anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçlamasıyla yürütülen başka bir soruşturma kapsamında yeniden gözaltına alınarak tutuklandı.
AİHM, 10 Aralık 2019’da verdiği ilk kararda Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5. maddesi ile hakların kötüye kullanılmasını yasaklayan 18. maddesini ihlal ettiğine hükmetmiş ve Kavala’nın serbest bırakılması gerektiğini belirtmişti.
Türkiye’nin bu kararı uygulamaması üzerine Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi süreci yeniden AİHM’e taşıdı. Mahkeme 11 Temmuz 2022’de verdiği kararda da Türkiye’nin sözleşmenin 46. maddesi kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal ettiğine karar verdi.
Büyük Daire süreci
2024 yılında yapılan son başvurunun ardından dosyaya ilk olarak bakan dairenin görevden çekildiği ve dosyanın Büyük Daire’ye devredildiği belirtildi. Büyük Daire de bazı süreleri kısaltarak duruşma tarihini öne aldı.
Yapılan duruşmanın ardından mahkemenin kararını daha ileri bir tarihte açıklayacağı belirtilirken, kararın Türkiye’nin AİHM kararlarını uygulama yükümlülüğü ve yargı süreçleri açısından önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.
BBC Türkçe, ANKA
