Meksika'nın en çok aranan uyuşturucu baronunun, Jalisco eyaletinin başkenti Guadalajara'ya yaklaşık 130 kilometre mesafedeki Tapalpa'da öldürülmesi tüm dünyada gündem oldu.

Yetkililer, yaklaşık 20 bin kişinin yaşadığı kasabadaki güvenlik güçlerinin öncülüğünde pazar günü düzenlenen operasyonda yaralanan Nemesio Oseguera Cervantes'in, başkent Meksika'daki bir hastaneye nakledilirken öldüğünü duyurdu.

2009'da kurulan Jalisco Yeni Nesil Karteli'nin (Cártel de Jalisco Nueva Generación/CJNG) El Mencho lakaplı liderinin ölümünün ardından ülkenin farklı yerlerinde şiddet olayları yaşandı. 

Jalisco Yeni Nesil Karteli nedir?

Yaklaşık 17 yıl önce Sinaloa Karteli'nden ayrılan CJNG, içinden çıktığı yapının en dişli rakibi olmayı başardı. 

Meksika ve ABD'li yetkililer, onları en vahşi ve en hızlı büyüyen uluslararası suç örgütlerinden biri diye tanımlıyor. 

Bu kartel fentanil, kokain, eroin ve metamfetamin kaçakçılığında iddialı. 

Meksika'nın Guerrero, Sonora, Michoacán ve Chiapas gibi eyaletlerinde iki kartel sert bir savaş veriyor.

Amerikan yönetimi, CJNG'nin 15-20 bin civarında üyeye sahip olduğunu ve her yıl milyarlarca dolar kazandığını tahmin ediyor.  

Uyuşturucu kaçakçılığı ve para aklamanın yanı sıra insan kaçakçılığı, göçmen kaçırma, yakıt hırsızlığı, kaçak madencilik ve ağaç kesme gibi çeşitli faaliyetler yürütüyorlar. 

Halka açık infazları ve cesetleri sergilemesiyle meşhur örgüt bu sayede hem sokaklarda hem de sosyal medyada korku salıyor.

Kolluk kuvvetleri, yargıçlar ve siyasetçiler, CJNG'nin saldırılarının ve suikastlarının kurbanı oldu. 

ABD Dışişleri Bakanlığı, geçen yıl CJNG'yi yabancı terör örgütü ilan etti. 

Meksika'nın yakın tarihindeki en geniş çaplı şiddet olaylarının yaşandığı bildiriliyor (AP)

El Mencho kimdi?

Genelde Oseguera Cervantes gibi Nemesio adını taşıyan insanlara bu mahlas veriliyor. 

Yoksul çiftçi bir ailenin çocuğu olarak 1966'da Meksika'da dünyaya gelen El Mencho, henüz ergenken ABD'nin Kaliforniya eyaletine taşındı. 

Uyuşturucu kaçakçılığı suçlamasıyla ikinci tutuklanışının ardından ülkesine döndü. Bir süre polis memurluğu yaptı. 

Güçlü çete lideri Armando Valencia'nın yeğeniyle 1996'da evlenen El Mencho, Sinaloa Karteli'nde önemli roller üstlendikten sonra 2009'da CJNG'yi kurdu. 

Güvenlik güçlerine yönelik cüretkar saldırılarla dikkat çekti. 

Eskiden Meksika Büyükelçiliği yapan, ABD Dışişleri Bakanı Yardımcısı Christopher Landau, ölümünün ardından onu "En acımasız ve kana susamış uyuşturucu baronlarından biriydi" diye tanımladı. 

Washington yönetimi, onun yakalanmasını sağlayacak kişilere 15 milyon dolara kadar ödül vereceğini duyurmuştu (ABD Dışişleri Bakanlığı)

ABD operasyonda nasıl bir rol oynadı?

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, X hesabından yaptığı açıklamada ABD'nin operasyon için Meksika'ya istihbarat desteği verdiğini belirtti. 

Güvenlik güçlerini takdir ettiklerini duyuran Leavitt, fentanil kaçakçılığında kilit rol oynayan El Mencho'nun iki ülke açısından da "üst düzey hedef" konumunda bulunduğunu vurguladı. 

Bu olay Meksika'da nasıl yankılandı?

El Mencho'ya düzenlenen operasyonun ardından başta Jalisco eyaletinin başkenti Guadalajara olmak üzere Meksika'nın farklı yerlerinde şiddet olayları yaşandı.

Silahlı gruplar yolları kapatıp otomobilleri, süpermarketleri ve bankaları ateşe verdi. 

Jalisco'nun bazı bölgelerinde toplu taşıma seferleri durduruldu. Oteller misafirlerine dışarı çıkmama uyarısında bulundu. 

Nayarit eyaletinde okullar tatil edildi. 

Aralarında Türkiye'nin de olduğu pek çok ülke vatandaşlarına ihtiyatlı davranma çağrısı yaptı.

Bazı havayolu şirketleri uçuşlarını iptal etti. 

Örgütün merkezi Jalisco eyaletindeki eylemler daha şiddetli oldu (AFP)

Sırada ne var?

Meksika'nın ilk kadın lideri Claudia Sheinbaum, ABD Başkanı Donald Trump'ın da baskısıyla, kartellere karşı son yılların en büyük operasyonlarını düzenliyor.

Trump, ülkesine uyuşturucu sokan kartellere karşı yeterli önlemlerin alınmaması durumunda Meksika topraklarında operasyon düzenleyebilecekleri tehdidini defalarca savurmuştu. 

Güvenlik uzmanı David Saucedo, CJNG'nin Meksika yönetimine "topyekun savaş" açabileceğini öne sürüyor. 

Diğer yandan uzmanlar, ülkede kök salan kartellere yönelik operasyonların etkisinin sınırlı kalacağı uyarısını da yapıyor. 

Önceki operasyonların Sinaloa Karteli'nde parçalanmaya yol açtığı ancak sonrasında CJNG'nin güçlendiği hatırlatılıyor. 

CJNG'nin liderinin öldürülmesinin örgüt içinde iktidar mücadelelerini büyüterek daha fazla kan dökülmesine neden olabileceği belirtiliyor. 

5 milyonu aşkın kişinin yaşadığı Guadalajara'nın bu yaz düzenlenecek FIFA Dünya Kupası'nda birden fazla maça ev sahipliği yapması korkuları büyütüyor. 

FIFA henüz konuya dair herhangi bir açıklamada bulunmasa da Meksika'daki maçların ABD ya da Kanada'ya taşınabileceği yorumları yapılıyor.

Independent Türkçe, New York Times, CNN, AA

Derleyen: Eren Umurbilir