Çin'de 1980'lerin sonundan 2000'lerin başına kadar ülkeyi yöneten Jiang Zemin, doğumunun 100. yılında anıldı.

2022'de ölen Jiang Zemin için bugün başkent Pekin'deki Büyük Halk Salonu'nda düzenlenen anma törenine Devlet Başkanı Şi Cinping, Başbakan Li Çiang ve Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) diğer ileri gelen isimleri katıldı.

Yayımlanan görüntülere göre, ÇKP Politbüro Yürütme Komitesi'nin 7 üyesinin tamamı etkinlikte yer aldı.

Sert bir konuşma yapan Şi Cinping, 1989'da Tiananmen Meydanı'nda toplanan göstericilere yönelik kanlı müdahaleyi övdü ve halka "boyun eğmez bir mücadele ruhunu" benimseme çağrısında bulundu.

Çin lideri, 45 dakikalık konuşmasında ülkesinin zor bir döneme girdiğini ifade ederek şöyle seslendi:

Karşımıza ister çalkantılı denizler ister azgın fırtınalar çıksın, boyun eğmez bir mücadele ruhu ve olağanüstü kabiliyetlerimizle büyük zorlukların üstüne gideceğiz. Ulusal egemenliğimizi, güvenliğimizi ve kalkınma çıkarlarımızı kararlılıkla savunmalı, böylece iki büyük mucizemizde, yani hızlı ekonomik kalkınma ve uzun vadeli toplumsal istikrarda yeni bir sayfa açmalıyız.

Şi Cinping, selefi Jiang Zemin'in başarılarını överken şu ifadeleri de kullandı:

1989'un ilkbahar ve yaz aylarında Çin ciddi bir siyasi çalkantı yaşadı. Yoldaş Jiang Zemin, Merkez Komitesi'nin doğru kararlarını kararlılıkla destekleyip uyguladı ve Şanghay'daki istikrarın korunmasını etkin şekilde sağladı.

CNN, Tiananmen Meydanı Olayları'nın hassas bir konu olarak görüldüğünü ve 2013'ten beri Çin Devlet Başkanı olan Şi Cinping'in de geçmişte bu meseleye değinmekten kaçındığını bildirdi. 

Eski ÇKP lideri Hu Yaobang'ın ölümünün ardından Nisan 1989'da başlayan gösteriler, daha demokratik bir yönetim talep eden binlerce öğrencinin Pekin sokaklarında yürüyüşe geçmesiyle yeni bir boyut kazanmıştı.

Güvenlik güçleri Tiananmen Meydanı'nda sayılarını artıran göstericilere 4 Haziran'da ateş açmıştı.

Olaylarda kaç kişinin hayatını kaybettiğiyse hâlâ net olarak bilinmiyor. Resmi verilere göre 23 güvenlik görevlisinin de aralarında olduğu 241 kişi yaşamını yitirdi. Batılı kaynaklarsa ölü sayısını 2700'e kadar çıkarabiliyor.

ÇKP, Tiananmen Meydanı'ndaki olayların okullarda öğretilmesine ya da internette tartışılmasına yoğun bir sansür uyguluyor. Ülkede merkezi yönetim tarafından sıkı şekilde denetlenen internette, yaşanan trajik olaya dair bilgi bulmak neredeyse imkansız.

Bu kanlı müdahaleden sonra eylemler biterken Jiang Zemin beklenmedik bir şekilde ÇKP Genel Sekreteri Cao Ziyang'ın yerine geçmişti. 

1989-2002'de ÇKP Genel Sekreteri, 1993-2003'te Devlet Başkanı olarak ülkeyi yöneten Jiang Zemin, kendisinden önceki Çin lideri Dıng Şiaoping'in başlattığı reform ve dışa açılma politikalarını sürdürmüş, "sosyalist piyasa ekonomisi" kavramıyla tamamıyla devlet kontrolündeki merkezi planlı ekonomi içinde serbest piyasaya alan açan politikaların mimarı olmuştu.

Independent Türkçe, CNN, AA

Derleyen: Eren Umurbilir