Son haftalarda gündeme gelen erken seçim yapılacağı iddiaları Saadet Partisi lideri Arıkan’ın “baskın seçim” söylemleri ile daha da alevlendi.

Mevzuata bakıldığında baskın seçime ilişkin hiçbir kanun maddesi bulunmamaktadır.

Aslında erken seçim kavramı da günümüzde siyaseten kullanılan bir kalıp halindedir.

Bu iki kavramın ne olduğuna ve ne için böyle bir karar alındığına dair doktrinsel pek bir kaynak da yok.

Buna rağmen televizyonlarda, siyasilerin söylemlerinde hep bu kavramlar tartışılıyor.

Peki nedir bunlar?

Hukuki karşılığıyla erken seçim, anayasal adıyla “seçimlerin yenilenmesidir.”

Genel seçimler normal şartlarda 5 yılda bir aynı tarihte yapılır.

Ancak Türkiye Cumhuriyeti Anayasası uyarınca, seçimlerin yenilenmesine Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının 5'te 3 çoğunluğu (360 milletvekili) ile karar verebilir veya cumhurbaşkanı seçimleri tek taraflı olarak yenileyebilir.

Erken seçim kararı birçok sebepten dolayı alınabilir ancak bizim anayasamızda da düzenlendiği haliyle bu kararın siyasete en büyük etkisi mevcut Cumhurbaşkanı’nın ikinci döneminde tekrar adaylığını koymasını mümkün kılmasıdır.

Fakat bunun için kararın TBMM tarafından alınması gerekir. İşte tüm bu sebeplerle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın tekrar aday olabilmesinin tek yolu, istisnai düzenleme olan erken seçim kararının meclis tarafından 360 milletvekili ile alınmasına bağlıdır.

Erken seçim, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından sonra seçimlerin “60 günü izleyen ilk pazar günü” yapılması esasına dayanır.

Bu süre, seçim sürecinin teknik hazırlıkları için zorunlu asgari takvim niteliğindedir. Erken seçime dair mevzuattaki daha detaylı düzenlemelere de ek olarak bakılabilir.

Lakin dillerden düşmeyen "baskın seçim" nedir?

Baskın seçim esasında pratik olarak erken seçimin aynısıdır.

Ortak usul kuralları dikkate alınarak yapılır ancak siyaseten çok büyük bir fark bulunmaktadır ki, bu da baskın seçim, iktidar tarafından muhalefetin hazırlıksız yakalanacağı düşüncesiyle siyasi bir taktik amacıyla yapılır.

Mevcut iktidar muhalefete göre kendini daha hazırlıklı, teşkilat yapısı güçlü, politik olarak avantajlı gördüğü bir süreçte seçim süresini de kısa tutarak mevcut siyasi atmosferi kendi lehine çevirerek ani bir kararla seçime gitmeyi hedefler.

Aslında bu da stratejik bir erken seçimdir. Kamuoyunda haksız rekabet oluşturduğuna dair eleştiriler mevcut olmasına rağmen kanun maddelerindeki usule uygun olarak alınan seçim kararı, her ne amaçla olursa olsun geçerli kabul edilecektir.

Baskın seçim, kanunda düzenlenen 60 günlük süre dikkate alınarak kararın alınmasından minimum 2 ay sonra yapılır.

Muhalefet bu 2 aylık süreçte adayını hızlıca belirleyemez, etkin bir seçim çalışmasında bulunamaz ve propagandası seçmen nezdinde yetersiz kalırsa mevcut iktidar siyasi atmosferi lehine çevirerek aldığı baskın seçim kararıyla sandığa daha güçlü bir şekilde gidebilecektir.

Sonuç olarak Türkiye’de erken seçim, anayasal olarak düzenlenen ve seçimlerin yenilenmesine dayanan hukuki bir mekanizmadır.

Buna karşın baskın seçim, bu mekanizmanın siyasi zamanlama boyutuna ilişkin doktrinde yerleşik olmayan ancak medya ve siyaset dilinde yaygınlaşan bir kavramdır.

Dolayısıyla bu iki kavramın karıştırılması, hukuki norm ile siyasal yorumun birbirine karıştırılmasından kaynaklanmaktadır.

Tanımlamalar konusunda fikir ayrılıkları bulunsa da hem erken seçim hem de baskın seçim kararına tarihimizde pek çok kez rastlamak mümkündür.

Şu günlerde konuşulan erken seçim kararının ise alınabilmesi mevcut meclis çoğunluğunun sağlanmasına bağlıdır.

Meclisteki sandalye dağılımına bakıldığında ise yeterli çoğunluğun sağlanabilmesi adına pazarlıkların hızlanarak devam edeceği görülmektedir.

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.