Tuvalete atılan ıslak mendiller kanalizasyonun tıkanmasına, yağ yığınlarına ve çevre kirliliğine neden olur.
Islak mendiller tek kullanımlık plastik atıktır.
New York ve Londra gibi büyük şehirler, lavaboya dökülen yağlar ve tuvalete atılan ıslak mendiller yüzünden oluşan yağlı yığınları temizlemek için 18-19 milyon dolar harcamak zorunda kalırken, ABD'de tahmini harcama yılda 1 milyar dolardır.
Londra'daki tek bir atıksu arıtma tesisine her yıl 130 milyon kullanılmış ıslak mendil geliyor.
İngiltere’de Islak mendillerin kanalizasyonlarda neden olduğu tıkanıklıkları gidermenin yıllık maliyeti yaklaşık 200 milyon sterlindir ve bu da herkesin su faturasına eklenir.
Berlin, Sidney, Melbourne ve Çin ile İspanya'nın bazı bölgeleri de dahil olmak üzere Avrupa, Asya ve Avustralya'daki birçok şehir de ıslak mendil atılması sonucu kanalizasyon tıkanmaları ve çevresel sızıntılar yaşamaktadır.
Almanya, 2024 yılından beri, atıksu arıtma maliyetlerini karşılamak için ıslak mendiller de dahil olmak üzere tek kullanımlık plastik üreticilerine vergi uyguluyor.
İspanya Su Temini ve Sanitasyon Birliği'nin verilerine göre, kanalizasyon ve arıtma sistemlerinden ıslak mendillerin temizlenmesinin yıllık maliyeti 230 milyon Euro (190 milyon Sterlin) civarında.
Hollanda’da da temizlik maliyetinin yıllık 22 ila 55 milyon euro arasında olduğu belirtilmektedir.
Thames Water şebekesi genelinde, her yıl tahmini 3,8 milyon mendil toplanıyor ve bunun maliyeti yaklaşık 18 milyon sterlin.
Tuvalete atılan ıslak mendiller çevresel koşullarda tamamen parçalanmaz ve kalıcı mikroplastiklere, sağlık tehlikelerine ve artan atık yönetimi zorluklarına yol açar.
Hem kuru hem de ıslak mendiller mikroplastiklere dönüşür ve ortalama olarak 1 gram ıslak mendil 56 mikrofiber salgılayabilir. Tek bir ıslak mendil, su ortamlarına 700-1000'den fazla lif salabilir.
Bazı topraklarda ve yüzeysel sularında yüksek miktarda biyolojik olarak parçalanmayan polipropilen ve polyester tereftalat bulunmuştur.
Tuvaletlere atılmasının güvenli olduğu düşünülen el yıkama ve kadın hijyen mendilleri bile kanalizasyonun tıkanmasına neden olmakta ve tuvalete atılmak yerine çöp kutusuna atılmalıdır.
İngiltere hükümeti verilerine göre, 2023 yılında 32 milyar ıslak mendil satıldı ve bunların 12 milyarı plastik içeriyordu.
Sadece İngiltere'de yılda 11 milyardan fazla ıslak mendil tuvalete atılmaktadır.
Islak mendil tuvalete atıldıktan sonra kanalizasyona karışır, kullanılmış yağla bulaşarak kanalizasyonu tıkar, arıtma tesislerine ulaşır, bu da boruları tıkayarak pahalı bakım ve onarımlar gerektirebilir.
"Fatberg" Oluşumu: Islak mendiller kanalizasyonda yağlar ve gresle birleşerek "fatberg" adı verilen devasa, taş gibi kütleler oluşturur. Bu kütleler yüzlerce metre uzunluğa ve 130 ton ağırlığa ulaşarak kanalizasyon sistemlerini tamamen tıkayabilir.
İngiltere Su Endüstrisi Araştırması, kanalizasyon tıkanıklıklarının %93-94'ünün ıslak mendillerden kaynaklandığı tespit ettiler. İngiltere’de kanalizasyonda yılda 75.000 tıkanma vakası olmaktadır.
Kanalizasyon tıkanıklıklarının %75'i ıslak mendillerden kaynaklanır ve ayrıca atılan biyolojik olarak parçalanamayan katı maddeler ve yağların birleşimi olan yağ yığınlarının en büyük nedenini de oluştururlar.
Islak mendiller ayrıca, sağanak yağışlardan sonra birleşik kanalizasyon sistemlerinin taşmalarının içeriğini serbest bırakmasıyla su yollarına da karışabilir ve yolları hasatlık yapıcı mikroplu hale getirir.
Kanalizasyon atıklarından elde edilen ıslak mendiller, kanalizasyon taşmaları sonucu suya karışarak nehre ulaşıyor.
Kanalizasyonları tıkayan, rögarlardan taşarak atıksuların yollara taşmasına neden olan, plajları kirleten ve yaban hayatını zehirleyen plastik ıslak mendiller kullanımı yasaklanmalı.
İngiltere yasaklama için adım attı. İngiltere nihayet 2027'de plastik ıslak mendilleri yasaklıyor.
Plastik içeren ıslak mendillerin tüketicilere satış ve tedarikine yönelik yasak, 18 aylık bir geçiş döneminin ardından 19 mayısı 2027 ilkbaharında yürürlüğe girecek.
Ancak, temiz odalarda, laboratuvarlarda ve tıbbi ortamlarda kullanılan mendiller, profesyonel kullanım hükümleri kapsamında muaf tutulacaktır.
İskoçya'da plastik içerikli ıslak mendillerin satışı ve tedariki 11 Ağustos 2027'den itibaren yasaklanacak.
Plastik ıslak mendillerin Galler'de 18 Aralık 2026'dan itibaren yasaklanması planlanmaktadır. Kuzey İrlanda'da 18 Mayıs 2027'de.
Hollanda, ev temizliği bebek bakımı ve tuvaletlerde kullanılan plastik içeren ıslak mendillerin Avrupa genelinde yasaklanması için harekete geçti.
İspanya, ıslak mendillerin tuvalete atılmasını yasaklamayı hedefliyor; temizlik masraflarını ise üreticiler alacaktır.
İngiltere’de Boots, Aldi ve Tesco gibi süper market perakendeciler plastikten yapılmış ıslak mendillerin satışını yasaklamışlardır.
Altyapıyı korumak hepimizin sorumluluğundadır.
İSKİ Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı, Eyüpsultan ilçesi 5. Levent Mahallesi Mareşal Fevzi Çakmak Caddesi’nde atıksu kolektör hattı temizlik çalışmaları yapmıştır.
Hattın akış kapasitesini artırarak sistemin sağlıklı ve kesintisiz çalışmasını yeniden sağlanmıştır.
Tuvaletlere atılan ıslak mendiller, lavabo dökülen kullanılmış bitkisel yağlara bulaşarak kanalizasyon sisteminin tıkanmasına ve taşmasına neden olmaktadır.
Sistemin sağlıklı çalışması için bu tür atıkların lavaboya ve tuvalete atılmaması gerekir.
Suda çözünür olmayan plastikten yapılmış ıslak mendil atıklarını çöp kutusu yerine tuvalete atmak;
- Kanalizasyon tıkanıklığını giderme maliyeti oldukça yüksek ve ilaveten hasarlara neden olmaktadır.
- Sık sık kanalizasyon sistemi tıkanmaktadır.
- Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre, İngiltere deniz sahillerinde her 100 metrede ortalama 20 adet ıslak mendil bulunmuştur. İstanbul’da Kanalizasyon Sisteminin Tıkanmasına Neden Olan Islak Mendiller Şekil 2’de verilmiştir.
- Özellikle sağanak yağışlı havalarda bileşik kanalizasyon sistemlerinde sel baskınlarına, taşkınlara ve hastalık yapıcı mikroplu atıksuların yollara akmasına neden olmaktadır.
- Birleşik kanalizasyon sistemlerinde sağanak yağışlı havalarda atıksularla kirlenmiş ve hastalık yapıcı E. coli, patojenler ve toksik ağır metaller gibi kirleticiler içeren yağmur suyu rögarlardan dışarı akar.
- Bodrum katlarını kirli ve hastalık yapıcı mikroplu sular basar.
- Terfi merkezlerinde ızgaralar ve pompalar sık sık dolanarak tıkanır, ekipmanlar hasar görür ve bazı kritik makinelerin bozulmasına neden olur. Ekipler özel koruyucu kıyafetler giyerek sistemin içine doğrudan fiziksel müdahalede bulunmak zorunda kalır. Bu müdahaleler son derece zorlu koşullarda gerçekleştirilir. Islak mendillerin lifli yapıları nedeniyle pompalara ve mekanik parçalara dolanarak arızalara, motor yanmalarına ve yüksek bakım maliyetlerine neden olurlar.
Atıksu arıtma tesislerinin ön arıtma birimlerinde yer alan kaba ve ince ızgaralar, çökertme havuzları ile kum ve yağ tutucu sistemler, ıslak mendil ve benzeri hijyenik atıkların oluşturduğu “lif yumağı” nedeniyle olağanüstü yük altına girmektedir. Bu atıklar, pompa sistemlerinin çarklarına sarılarak mekanik hareketi durdurmakta ve ekipman arızalarına yol açmaktadır.
Türkiye, dünyada en fazla ıslak mendil tüketilen ülkeler arasında üst sıralarda yer almakta olup, kişisel bakım ve temizlikte yaygın kullanımıyla 2013 yılında yıllık 9 milyar adet satış seviyelerine ulaşmıştır.
Türkiye'de 2013 yılı verilerine göre yıllık ıslak mendil satışının 9 milyar adedi aştığı tahmin edilmektedir. Islak mendil kullanımı yaz döneminde yüzde 30 artıyor.
Hastaneler, sağlık kuruluşları ve bakım evleri gibi alanlarda günlük olarak kullanılan ıslak mendiller çevresindeki kanalizasyon sistemlerinde, ciddi altyapı arızalarına, tıkanıklıklara ve taşkınlara yol açan büyük bir sorundur.
Hastaneler gibi yoğun kullanımın olduğu alanlarda tuvalete atılan ıslak mendiller, suda çözünmeyen lifli yapıları nedeniyle borularda birikerek boru hatlarını tıkar ve atıksu sistemine büyük zararlar verir.
Bu tür bölgelerde rögarlardan yağmur suyu taşıyorsa kanalizasyonda ıslak mendilin neden olduğu tıkanmalardan dolayı olması kuvvetle muhtemeldir.
Islak mendillerin üzerinde kolayca okunacak büyüklükte “lütfen tuvalete atmayın” ibaresi olmalı.
Özellikle umumi tuvaletlerde, sağlık kuruluşlarının ve hastanelerin tuvaletlerinde ve işyerlerinin tuvaletlerinde Şekil 2’de verilen notlar olmalı. Ve tuvaletlere ıslak mendil atılması yasaklanmalı.
Tuvalete atılan ıslak mendillerin belediyelere maliyeti oldukça yüksek olmaktadır.
Kaynaklar:
1. https://pubs.rsc.org/en/content/articlehtml/2025/su/d5su00408j
2. https://www.euronews.com/2023/04/04/all-blocked-up-uk-proposes-ban-on-plastic-wet-wipes-to-tackle-water-pollution
3. https://www.indyturk.com/node/325591/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/kanalizasyonda-%C4%B1slak-mendil-ve-bebek-%C4%B1slak-mendili-tehlikesi
4. https://www.mneproje.com/public/website/news/islak-mendi-lleri-n-kontrolu_20190906015408.pdf
5. https://pubs.rsc.org/en/content/articlelanding/2025/va/d4va00233d
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
