Çin'de "eşsiz" operasyon: En kıdemli generalin tasfiyesi nasıl yorumlandı?

Şi Cinping'in çocukluk arkadaşının Çin'in nükleer programıyla ilgili teknik bilgileri ABD'ye aktardığı öne sürülüyor

Cang Youşia, ÇKP'nin en üst yönetim organı olan 24 kişilik Siyasi Büro'nun da bir parçasıydı (AP)

Çin'in en kıdemli generali Cang Youşia hakkında başlatılan soruşturma, yalnızca Asya devinde değil dünya medyasında da yankılanıyor. 

Ulusal Savunma Bakanlığı, orduyu yöneten Merkezi Askeri Komisyon'un (MAK) iki başkan yardımcısından biri olan Cang Youşia'nın "ciddi disiplin ve kanun ihlalleriyle" suçlandığını cumartesi açıkladı. 

Wall Street Journal (WSJ) ise Orgeneral Cang Youşia'nın, Çin'in nükleer programıyla ilgili teknik bilgileri ABD'ye aktardığını öne sürdü. 

Üst rütbeli komutanlara yapılan bilgilendirme toplantısına katılan kişilere dayandırılan habere göre, Cang Youşia'nın ulusal güvenlik açığına yol açtığı düşünülüyor.

Sözkonusu iddiaya ilişkin bulguların, Çin'in askeri ve sivil nükleer programlarının yürütülmesinden sorumlu Çin Ulusal Nükleer Şirketi'nin (CNNC) eski genel müdürü Gu Cün hakkında önceki günlerde başlatılan soruşturmadan elde edildiği aktarıldı.

fazla oku

Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)

Öte yandan Çinli generalin, uzun yıllar başında bulunduğu MAK'nin askeri donatım ve modernizasyondan sorumlu Donanım Geliştirme Dairesi'ndeki terfi ve görevlendirmeler için rüşvet aldığı ve bu arada eski Savunma Bakanı Li Şangfu'nun göreve atanmasını büyük miktarda rüşvet karşılığında sağladığı da ileri sürülüyor.

2023'te bir süre kamuoyuna görünmemesinin ardından görevden alındığı açıklanan eski Savunma Bakanı hakkında ertesi yıl yolsuzluk soruşturması başlatılmıştı.

Orgeneral Cang Youşia'nın yetkilerini kötüye kullanarak ordu içinde siyasi hizipler oluşturmakla suçlandığı öne sürülüyor.

75 yaşındaki Cang Youşia'yla birlikte soruşturulan Genelkurmay Başkanı Liu Cınli'nin benzer suçlamalarla karşı karşıya kaldığı ve her iki generale yakın olan bazı subayların telefonlarına el konduğu basına yansıyan iddialar arasında.

New York Times bu ses getiren soruşturmayı uzmanlara yorumlattı. 

Çin'de son yıllarda silahlı kuvvetleri hedef alan yolsuzluk soruşturmaları kapsamında çok sayıda üst düzey askerin görevden alındığı, Çin Komünist Partisi'nden ihraç edildiği veya meclis üyeliklerinden çıkarıldığı hatırlatıldı. Ancak son operasyonun en çarpıcı adım olarak görüldüğü vurgulandı. 

MAK'de 72 yaşındaki Şi Cinping ve 67 yaşındaki General Cang Şıngmin dışında aktif yönetici kalmamasına işaret edildi. 

Eskiden CIA'e çalışan Çin analistlerinden Christopher K. Johnson şu yorumu yaptı:

Çin ordusunun tarihinde eşi görülmeyen bir hamle yapıldı. Üst komutadakiler tamamen ortadan kaldırıldı.

Askeri hiyerarşide Çin liderinin hemen ardından gelen Orgeneral Cang Youşia'nın Şi Cinping'le aile dostu olduğu, her ikisinin Şaanşi doğumlu babalarının Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun kuzeybatı sahasında birlikte görev yaptığı hatırlatıldı. 

Kendi danışmanlık şirketi China Strategies Group'u kuran Johnson, "Çocukluk arkadaşı Cang Youşia'yı bile tasfiye etmesi Şi'nin yolsuzluk karşıtı operasyonlarının dur durak tanımayacağını gösteriyor" dedi.

Johnson, ordudaki problemlerin çok derinleştiğini düşünen Çin liderinin yeni bir komuta ekibi kurmak istediğini öne sürdü. 

Çin - Reuters

Cang Youşia, Şi Cinping yönetminin ordunun reform ve modernizasyonu için başlattığı hamlelerin yürütülmesinde kilit rol oynamıştı (Reuters)


Çin Halk Kurtuluş Ordusu uzmanlarından Su Tzu-yun, iki komutanın görevden alınmasıyla askerlerin moralinin bozulmuş olabileceğine dikkat çekti. 

Tayvan Ulusal Savunma Bakanlığı tarafından fonlanan Ulusal Savunma ve Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü'nde görev yapan Su Tzu-yun, bu kararların Şi Cinping'in tehlikede olduğunu düşündüğünü gösterdiğini söyledi. 

Su Tzu-yun, "Komuta zincirlerini yeniden oluşturmak en az 5 yılını alır. Kısa vadede Tayvan'a saldırı ihtimali azaldı" yorumunu yaptı.

ABD merkezli düşünce kuruluşu RAND Corporation'dan Shanshan Mei, iki komutanın kaybının ordunun operasyon deneyimini ciddi ölçüde azaltacağını ve bu yolsuzluk soruşturmalarının devamının gelebileceğini iddia etti. 

2023'te stratejik caydırıcılık bakımından kritik nükleer silahlar ve uzun menzilli füzelerden sorumlu Roket Kuvvetleri'ni ve 2024'te askeri donatım ve modernizasyondan sorumlu Donanım Geliştirme Dairesi'ni hedef alan soruşturmalar başlatılmıştı.

Soruşturmaların ardından daha önce bu birimlerin komutanlıklarını yapan halef ve selef iki Savunma Bakanı Orgeneral Vey Fınghı ve Orgeneral Li Şangfu, ordudan ve partilerinden ihraç edilirken, rüşvet ve görevi kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanmıştı.

Öte yandan MAK Başkan Yardımcısı Orgeneral Hı Veydong'la Siyasi Çalışma Dairesi Direktörü Oramiral Miao Hua da haklarında yürütülen soruşturmalar nedeniyle ordudan ve partiden ihraç edilmişti.


Independent Türkçe, New York Times, WSJ, AA

Derleyen: Eren Umurbilir

DAHA FAZLA HABER OKU