Tekstil ve Moda Sektörü, Dünya’nın en büyük ve önemli sektörlerinden biri. Sanayileşme ile birlikte, moda ve tekstil sektörünün hızlı gelişimi, bu sektörlerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerini arttırdı. Yaşamımızın birçok alanında gereksinim duyduğumuz tekstil ve moda sektörü, gerekli önlemler alınmazsa, çevreye en fazla zarar veren sektörlerden biri.
Çevre Koruma Ajansı’na göre, moda ve tekstil sektörü, doğal kaynakların tüketilmesi, atıklara neden olması, boya, parlatma ve baskı işlemleri aşamalarında, kimyasal maddelerin kullanılmasıyla, çevreye en fazla zarar veren sektörlerden biri. Günümüzde, Tekstil ve Moda Sektörün’deki sistem, hızlı üretim ve tüketime dayalı. Sürekli değişen moda eğilimleri, tüketime dayalı bir sistem oluşturuyor. Tüketime dayalı sistem ise, çevre sorunlarına neden olarak, “sürdürülebilirlik” yaklaşımı ile çelişki yaşıyor.
Diğer sektörlerde olduğu gibi, Tekstil ve Moda Sektörü de, çevre sorunları ile mücadele edebilmek için, “sürdürülebilirlik” yaklaşımını temel alan, doğal kaynakları koruyan, enerjiyi, suyu etkin kullanan, atık yönetimi yapan çeşitli yaklaşımlar geliştirdi. Sürdürülebilir moda, yavaş moda, etik moda, bu kapsamda ortaya çıkan bazı yaklaşımlar. Sürdürülebilir moda anlayışı, gezegenimizde yaşayan tüm canlılara karşı duyarlı olan, doğal kaynaklarımızı koruyan, su ve enerjiye etkin kullanan, atık yönetimi yapan, çevreye ve canlılara zararı olan kimyasal maddeleri kullanmaktan kaçınan bütüncül bir anlayış.
Sürdürülebilir Moda yaklaşımının ana hedefi, moda sektörünün, çevre üzerinde olan olumsuz etkilerini azaltmak. Ayrıca moda sektörünün, üretim aşamasından, tüketim aşamasına kadar, tüm yaşam döngüsü boyunca, çevre üzerinde olan etkilerini göz önünde bulundurmak.
Oxfam’a göre Sürdürülebilir Moda, insan hakları ve çevresel etkileri gözeten, üretim ve tüketim biçimidir. Aynı zamanda sürdürülebilir moda, giysilerin, daha uzun süre kullanılması ve yeniden değerlendirilmesini içerir. Bu yaklaşım, hızlı tüketim anlayışına dayalı olan, hızlı moda modelinin, olumsuz etkilerini azaltmayı hedefler. Oxfam’ın sürdürülebilir moda ile ilgili yayınladığı rapora göre, Dünya’da moda ve tekstil sektöründe tüketimin artmasıyla, ortalama olarak tüketici, 15 yıl öncesine göre, yaklaşık, % 60 daha fazla giysi satın alıyor.
Sürdürülebilir moda, sadece çevresel değil, aynı zamanda, sosyal ve etik unsurları da kapsıyor. Hızlı moda anlayışı, hem çevresel, hem de, toplumsal açıdan ciddi sorunlara neden oluyor. Örneğin, İngiltere’de, yetişkin insanların sahip olduğu tüm kotlar, yeni alınsaydı, bu bir kömür santralinin, 18 aylık karbon emisyonuna eşdeğer bir etki yaratacaktı.
Giysileri Daha Uzun Kullanmak Büyük Fark Yaratır
Giysileri uzun süre kullanmanın, ikinci el alışveriş yapmanın, bazı giysileri, onararak, bazı giysileri ise, yeniden değerlendirerek kullanmanın, çevre üzerinde olumlu etkileri bulunuyor.
Avrupa Birliği’nin Sürdürülebilir Tekstil Tüketimi İçin Getirdiği Yeni Yasal Çerçeve
Avrupa Birliği’nin Çevresel Hedefleri
Avrupa Birliği, 2050 yılına kadar, döngüsel ekonomi hedefine ulaşmak istiyor. Bu hedef kapsamında, tekstil sektöründeki üretim ve atık sorunlarını ele alıyor. Tekstil üretimi, su tüketimi, karbon emisyonları, su kirliliği ve mikro plastikler gibi ciddi çevresel etkilere neden oluyor.
Yeni Yasal Düzenlemeler ve Önlemler
Üreticilerin Sorumluluğu
Tekstil ürünlerini AB pazarına sunan üreticiler, ürünlerinin toplanması, ayrıştırılması ve geri dönüşüm maliyetlerinin karşılanmasından sorumlu olacaklar.
Çevreye Uygun Tasarım
Yeni ürünler, daha dayanıklı, tamir edilebilir ve geri dönüştürülebilir şekilde tasarlanacak.
Satılmayan Ürünlerin İmhasının Yasaklanması
2026 yılından itibaren, giysi ve ayakkabı gibi, satılmayan ürünlerin yıkımı ve yok edilmesi yasaklanacak. Büyük şirketler, ne kadar ürün imha ettiklerini, raporlar ile bildirmek zorunda olacak.
Yeşil (eko) İddialara Sınırlama
Ürünler hakkında yapılan çevresel iddialar, doğrulanıp kanıtlanmadan yapılamayacak.
AB Eko-etiketi
Belirli çevresel kriterleri karşılayan tekstil ürünlerine, AB Eko-etiketi verilecek. AB Eko-etiketi, gerçekten çevre dostu olan ürünlerin satın alınmasını teşvik edecek. Tüketiciler, daha sürdürülebilir olan ürünler için yönlendirilecek.
Kaynakça:
Atalay, D. (2021), "Kendiliğinden Sürdürülebilir: Türkiye'de Etik Moda", Kitap Bölümü sfy. 31-42: Kipöz, Ş. (Editör) (1. Baskı 2015, Mevcut Baskı 2021), "Sürdürülebilir Moda", Yeni İnsan Yayınevi: Istanbul.
European Paliament (Avrupa Parlamentosu), (29-12-2020) “Fast fashion: EU laws for sustainable textile consumption.” https://www.europarl.europa.eu/topics/en/article/20201208STO93327/fast-fashion-eu-laws-for-sustainable-textile-consumption
Kipöz, Ş. (Editör) (1. Baskı 2015, Mevcut Baskı 2021), "Sürdürülebilir Moda", Yeni İnsan Yayınevi: Istanbul.
Oxfam (2024, Nov. 12). “What is Sustainable Fashion.” https://www.oxfam.org.uk/oxfam-in-action/oxfam-blog/7-facts-about-sustainable-fashion/
Sürdürülebilir Kalkınma (2023). http://www.surdurulebilirkalkinma.gov.tr/
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
