Su stresi altında olan Türkiye’de kişi başı su tüketimi, çoğu gelişmiş ülkelerden oldukça yüksektir.
 

Şekil 1. Evlerde kişi başı günlük su tüketimi

AB ülkelerine göre Türkiye’de kişi başına su tüketimi (255 litre) yaklaşık 2 kat yüksektir. Bunun anlamı, Türkiye’de evlerde yanlış uygulamalardan dolayı aşırı su tüketilmektedir.

Kişi başı su tüketiminde 2030, 2050 ve 2100 hedef değerleri sırasıyla 120, 100 ve 75 litre olarak belirlenmiştir. Bu hedef değerlerine ulaşmak için evlerde ve işyerlerinde bazı iyileştirmeler yapmak gerekir.

Evlerde suyun yüzde 35’i banyoda, yüzde 30’u tuvalette, yüzde 20’si çamaşır ve bulaşık yıkamada, yüzde 10’u yemek pişirme ve içme suyu için, yüzde 5’i ise temizlik amacıyla kullanılmaktadır.
 

Şekil 2. Evlerde su tüketim alanları

Şekil 2’de görüldüğü gibi evlerde en büyük su tüketim alanı, yüzde 35 oranı ile banyolardır. En yüksek su tüketimi günlük banyo ve duş sırasında gerçekleşiyor.

Akıllı su tasarruflu duş başlıkları pazarının büyüklüğü 2020 yılında 0,4 milyar ABD doları olarak tahmin edilmiş ve 2032 yılına kadar 1,5 milyar ABD dolarına ulaşması öngörülmüştür. Akıllı su tasarruflu duş başlıkları pazarı, 2020-2032 tahmin dönemi boyunca yüzde 11 oranında büyüyecektir. Akıllı su tasarruflu duş başlıkları, bireylerin kişisel tüketim için satın aldığı ürünleri kapsayarak küresel ekonomide hayati bir rol oynamaktadır.

Klasik bir şebeke basınçlı duş başlığı dakikada ortalama yaklaşık 13-20 litre su tüketir. Toplam duş suyunun yüzde 30’u ve "sıcak su enerjisinin" yüzde 41’i israf ediliyor.
 

Şekil 3. Duş başlığı

Düşük akımlı (düşük debili) havalandırmalı duş başlıkları dakikada 6 litre su tüketmektedir. Su tasarruflu duş başlıkları, geleneksel modellerin dakikada yaklaşık 9,5 litre olan su akışını, performanstan ödün vermeden 5,7 ila 7,6 litreye kadar düşürebilen cihazlardır.

Düşük akımlı (düşük debili) havalandırmalı (aeratörlü) duş başlıkları kullanarak su tüketimini dakikada 6 ila 8 litre azaltmak mümkündür. Böylece normal duş başlığına göre ortalama bir ailenin yılda 10.000 litre su tasarrufu yapabilir ve enerji açısından bunun yılda 370 kilowatt saat elektrik tasarrufu sağlayabilir.

Ve 6 litre su tüketen duş başlığı ile sağlıklı, kaliteli, güvenli ve suyu israf etmeden duş alabilmek mümkündür. Duş süresinden önce duş başlıkları değişmelidir.

Avrupa Birliği ülkelerinde 6 litre/dakika ve altı su tüketen duş başlığı suyu verimli tüketmekte ve çevre dostudur. 13 litre/dakika ve üzeri su tüketen duş başlıkları suyu israf eder ve çevre düşmanıdır (Şekil 4).

Almanya'da su tüketimini ve enerji maliyetlerini düşürmek için su tasarruflu duş başlıkları şiddetle tavsiye edilmektedir; birçok model, standart 9-12 L/dakika yerine akışı 6-8 litre/dakika ile sınırlandırmaktadır.

Singapur WELS verimlilik derecelendirmeleri, duş başlıkları akış hızlarına (litre/dakika) göre derecelendirilir.
 

Tablo 1. Singapur’da derecelendirme verimlilik seviyesi akış hızı

Singapur’da duş başlıkları 5,0 ila 7,0 litre/dakika arasında olmalıdır.

Türkiye'de 2024 yılı itibarıyla yaklaşık 31 milyon konut (bağımsız birim) bulunmaktadır. Buna göre sadece duş başlıklarını değiştirerek yılda 310 milyar litre (310 milyon metreküp) tasarruf edilir.

Acilen ülkemizde hastaneler, oteller, yurtlar, cezaevleri ve benzerlerinden başlayarak tüm konutlarda duş başlıkları değişimi uygulamaya konmalıdır. Piyasadaki su tasarruflu olanlar dahil tüm duş başlıkları, akış hızına (debi) göre aşağıdaki renk derecelendirmesine esas alınarak etiketlenmelidir. Tüketici, duş başlığı satın alırken tükettiği su miktarını bilmelidir.
 

Şekil 4. AB ülkelerinde duş başlıkları sınıflandırılması

Dakikada 13 litre su tüketenler, suyu israf eden duş başlıklarıdır. Çevreci duş başlıkları dakikada yaklaşık 6 litre su tüketir.

ABD’de akış hızı (debi) (maksimum): Federal standart 9,5 litre/dakikadır, ancak birçok eyalet (örneğin Kaliforniya) ve çevre dostu modeller daha katı olan 6,8 litre/dakika standardını takip etmektedir. ABD’de WaterSense etiketini kazanan su tasarruflu duş başlıkları, dakikada maksimum 7,5 litre/dakikadan fazla su tüketmediklerini göstermelidir.

Kanada: Yeni düzenlemeler (Ocak 2025'ten itibaren) dakikada maksimum 6,8 litre akış hızını öngörmektedir.

Türkiye'de duş başlığı sınıflandırılması yapılmalı, her bir duş başlığı üzerinde tükettiği su miktarı zorunlu olarak etiket üzerinde gösterilmeli ve yeni yapılacak konutlarda 6 litre/dakika ve altı zorunlu olması özendirilmeli.

Su tasarruflu duş başlığının faydaları:

• Daha az su tüketimi: Duş alırken su kullanımınızda yüzde 50'ye varan tasarruf sağlanır ve o oranda da su faturaları düşük gelir.
• Enerji tasarrufu: Daha az su kullanmak, suyu ısıtmak için daha az enerji kullanılması anlamına gelir ve bu da daha düşük enerji faturalarına yol açar.
• Maliyet tasarrufu: Su ve enerji maliyetlerindeki tasarruf, su tasarruflu duş başlığının uzun vadede kendini amorti edeceği anlamına gelir.
• Çevre bilincine sahip olun: Su ve enerji kaynaklarını daha bilinçli kullanarak ekolojik ayak izinizi azaltır.
• Daha az su tüketilerek atıksu miktarı azalır ve arıtma maliyeti düşer.
• Karbon dioksit emisyonu önlenir.

Çözüm, yeni binalarda suyu verimli kullanan duş başlıklarının kullanılması zorunlu olmalıdır.

Mevcut binalarda ise klasik ve su savurgan duş başlıkları, ekonomik ve pratik olarak suyu verimli kullanan duş başlıkları ile değiştirilmeli.

^{Kaynaklar: file:///Users/mustasfaozturk/Documents/su%20tasarrufu%20/suyu%20verimli%20kullanma.pdf}

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.