Uzmanlar Meclisi'nin İran'ın üçüncü dini lideri olarak Mücteba Hamaney'i seçtiği haberi, tüm dünyada yankılanıyor. 

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta düzenlediği hava saldırılarıyla öldürülen Ali Hamaney'in oğlunun "ezici oy çoğunluğuyla" seçilmesinin hangi anlamlara geldiği sorgulanıyor. 

Hiçbir resmi rolü bulunmasa da ülkenin en etkili figürlerinden biri sayılan 56 yaşındaki Mücteba Hamaney, pek çok İranlı için dahi gizemini koruyan bir isim. 

Zira kendisi ne kamuoyunda sıklıkla görülüyor ne de konuşma yapıyor. 

BBC, son ABD ve İsrail saldırılarında babasını, annesini, eşini ve bir oğlunu kaybetmiş bir kişinin Batı'nın baskısına boyun eğmesinin beklenmediğini bildiriyor.

Ayrıca Mücteba Hamaney'in, liderliğin miras yoluyla devredildiği yönündeki eleştirilere karşı kendini kanıtlaması, ülkeyi sarsan siyasi ve ekonomik krizlere çözüm üretmesi gerektiği vurgulanıyor.

Birleşik Krallık'ın kamu yayıncısı, İsrail'in Hamaney yerine kim geçerse geçsin hedef alınacağını geçen hafta açıkladığını hatırlatıyor.

CNN de geçen hafta Donald Trump'ın Mücteba Hamaney'in liderliğe seçilmesini "kabul etmeyeceklerini" söylediğini anımsatıyor.

Beyrut merkezli Carnegie Ortadoğu Merkezi Direktörü Maha Yahya, İran'ın yöneticilerinin bu seçimle "rejimin devam edeceği" ve ABD'yle İsrail'in baskılarının Tahran'ın pozisyonlarında değişiklik yaratmayacağı vurgularını yaptığını Amerikan medya devine söyledi. 

Johns Hopkins Üniversitesi'nde İran ve Şiilik hakkında dersler veren Vali R. Nasr ise New York Times'a (NYT) şu yorumu yaptı:

Mücteba tercihi, babasıyla devamlılık mesajı veriyor. Ayrıca o, hızlıca güçlerin birliğini sağlayıp sistemin kontrolünü ele geçirmeye diğer tüm adaylardan daha hazır.

Amerikan gazetesi, Tahran merkezli analist Mehdi Rahmati'nin şu sözlerini de aktardı:

En akıllıca seçim Mücteba çünkü o, güvenlik birimleri ve askeri aygıtları yönetmeye ve koordine etmeye halihazırda gayet alışık.

NYT, Hamaney ailesine yakın siyasetçilerden Abdülrıza Davari'nin Mücteba'yı Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'a benzettiğini bildirdi:

ABD'yle gerginliğin azaltılması için hamle yapabilecek biri varsa o da Mücteba. Başka biri, iktidar çevreleriyle muhafazakarlardan tepki görür. O, yapısal değişim sağlamaya niyetli.

Ayetullah Ali Hamaney'in internet sitesindeki bilgilere göre, 1969'da Meşhad'da doğan Mücteba Hamaney, Şah Rıza Pehlevi döneminde evlerine düzenlenen baskınlardan birinde babasının dövüldüğünü gördü. 

1979'da devrimden sonra Tahran'a taşınan ailenin babası hızla yükselirken oğlu da 1980-1988'de Irak'la yürütülen savaşta cepheye gitti. 

Daha sonra Devrim Muhafızları'nda önemli görevlere gelecek kişilerle burada tanışan Mücteba'nın nüfuzu özellikle 2000'lerin ortalarında geniş çevreler tarafından konuşulmaya başladı. 

Değişimciler, 2005 ve 2009'da Mahmud Ahmedinecad'ın kendilerine karşı kazandığı zaferlerin Mücteba Hamaney tarafından ayarlandığını öne sürdü.

ABD, 2019'da Devrim Muhafızları ve Besic milisleriyle "babasının istikrarı bozan bölgesel hırslarını ve ülke içindeki baskıya dair hedeflerini ilerletmeye" çalıştığı gerekçesiyle onu yaptırım listesine aldı. 

2022'de Mehsa Emini'nin gözaltında ölmesinin ardından ülke çapında patlak veren gösterilerde nefret objesi oldu. Ev hapsinde tutulan eski cumhurbaşkanı adayı Mir Hüseyin Musevi, Ayetullah Ali Hamaney'e seslenerek o pozisyona oğlunu hazırladığı haberlerini yalanlamasını istedi. Ancak yanıt gelmedi. 

İslam Cumhuriyeti'ni kuran Ruhullah Humeyni ve yerine geçen Ali Hamaney'in, Yüce Liderlik pozisyonunun babadan oğula geçmesini İslam'a aykırı gördükleri, İran'da konuşuluyordu.

Bazı uzmanlar da Ahmed Humeyni'nin Mücteba Hamaney'den de güçlü görüldüğünü ancak babasının 1989'da ölmesiyle birlikte işlerin değiştiğini vurguluyordu. 

Hamaney ve dönemin cumhurbaşkanı Ekber Haşimi Rafsancani'yle sorunlar yaşayan Ahmed Humeyni, 1995'te henüz 45 yaşındayken hayatını yitirmişti. Kalp krizinin ölüme neden olduğu bildirilmişti.

Mücteba Hamaney'in yönetim deneyimi ve dini yeterliliği, pek çok kişi tarafından bu göreve uygun görülmüyor.

Independent Türkçe, BBC, CNN, New York Times, AA

Derleyen: Eren Umurbilir