Günümüzde, küresel ısınma, hava kirliliği, çevre kirliliği gibi önemli çevre sorunları ile karşı karşıyayız. Çevre sorunlarına neden olan etkenlerden biri de, tüketim toplumunun neden olduğu atıklar. Çevre sorunlarının, küresel boyuta ulaşmasıyla, uluslararası kuruluşlar çevre dostu olan yaklaşımlar geliştirdi. Bu kapsamda tüm sektörler, sürdürülebilirlik temeline dayanan projeler üretti. Çevre dostu olan projelerin önemli unsurlarından biri de, çevre sorunlarına neden olan atıkların azaltılması ve geri dönüşümünün sağlanması. Bu yaklaşım çerçevesinde karşımıza, sıfır atık marketler çıkıyor. Sıfır atık marketlerin amacı, sorumlu tüketimi desteklemek, atıkları azaltıp, geri dönüştürülmesini sağlamak ve toplumda çevre bilincini arttırmak.
Sıfır Atık (Zero-Waste) Marketler
Dünya’nın birçok yerinde, çevre dostu olan, atıkların azaltılıp, yeniden kullanılmasını sağlayan sıfır atık (zero-waste) marketler bulunuyor. Bu marketlerin bazıları, fiziksel olarak, bazıları ise, çevrim içi (online) olarak hizmet veriyor. Döngüsel ekonomi yaklaşımını benimseyen, sıfır atık marketlerin temel hedefi, tek kullanımlık plastik atıkları azaltarak, çevre sorunları ile mücadele etmek. Bu marketlerde, ambalajlı ya da, paketli hiçbir ürün satılmıyor. Bu sayede, ambalaj atıklarının önüne geçiliyor. Tüketiciler, bu marketlerden alışveriş yapabilmek için, kendi cam kavanoz, ya da, kendi kaplarını getiriyor. Kendi kavanoz ve kaplarını getirmek istemeyen tüketiciler için de, marketlerde, yeniden kullanılabilen alışveriş çantaları ve depozitolu kavanozlar bulunuyor. Ayrıca marketlerde, bazı ürünlerin yeniden doldurulma imkanı da var.
Sıfır atık marketlerde satılan ürünlerin çoğu, yerel üreticilerden temin ediliyor. Ürünler, yerel üreticilerden temin edildiği için, ürünler, yakım mesafelerden temin ediliyor. Bu da, bu marketlerin, karbon ayak izinin düşmesine neden oluyor.
Sıfır Atık Marketlerde Satılan Ürünler
Sıfır atık marketlerde, bakliyat, tahıl, kuruyemiş, baharat, yeniden doldurulabilen deterjan, şampuan, sıvı sabun, doğal temizlik ürünleri, bambu diş fırçası gibi kişisel bakım ürünleri satılıyor.
Avrupa’da Bulunan Sıfır Atık Marketler
Avrupa kentleri, geliştirdikleri çevre dostu politikalar ile, birçok kent için örnek teşkil ediyor. Avrupa Birliği bünyesinde, katı atıkların yönetimi, uzun zamandır üzerinde durulan önemli konulardan biri. Avrupa kentleri, atık yönetimi konusunda da, önemli stratejiler geliştirdi. Avrupa aynı zamanda, sıfır atık market hareketinin, en yaygın olduğu bölgelerden biri. Özellikle bu marketlerin örneklerini Almanya, Danimarka, Fransa, İtalya, Belçika, İngiltere, İspanya, İsveç gibi Avrupa ülkelerde görmek mümkün.
Original Unverpackt (Almanya, Berlin)
Berlin merkezli olan Original Unverpackt, ambalajsız market yaklaşımının öncülerinden biri. Marketin hedefi, gıda ambalajlarının neden olduğu atıkları azaltmak. Tüketiciler, istedikleri ürünleri, kavanozlardan, paketsiz bir şekilde satın alıyor.
Robuust (Belçika)
Robuust, Belçika’nın ilk sıfır atık marketlerinden biri. Bu marketin amacı, Belçika’da sürdürülebilir yaşamı teşvik etmek. Markette, gıda ürünlerinin dışında, %100 geri dönüştürülen malzemelerden üretilen temizlik ve kişisel bakım ürünleri bulunuyor.
Day by Day (Fransa)
Fransa’nın pek çok kentinde bu market zincirine rastlamak mümkün. Diğer sıfır atık marketlerde olduğu gibi, bu markette de, ürünler, ambalajsız olarak satılıyor. Bu markette bulunan birçok ürün, diğer marketlere göre daha uygun fiyatlara satılıyor. Böylece market, her kesimden müşteriye hitap edebiliyor.
Türkiye Tarım Kredi Kooperatifi’nin “Sıfır Atık Market” Konsepti
Türkiye Tarım Kredi Kooperatifi’nin “Sıfır Atık Market” yaklaşımı, ilk olarak, Ankara’nın Çankaya (Beytepe) semtinde açıldı. Avrupa’daki sıfır atık marketlerde olduğu gibi, bu marketin amacı da, atıkları azaltmak, fiyat avantajı sağlamak ve toplumda, çevresel farkındalığı arttırmak. Tüketiciler, bu markete getirdikleri boş kavanozlar ile, alışveriş yapıyor. Bu sayede tüketiciler, hem daha uygun fiyatlarla alışveriş fırsatı bulup, hem de, atıkları azaltarak, çevrenin korunmasına katkı sağlıyor.
Müşteriler, markete girdikleri andan itibaren, ambalaj atıkları hakkında bilgi sahibi oluyor. Bu markette, bakliyat, kuruyemiş, ayçiçek yağı, deterjan, sıvı sabun, çiğ süt gibi ürünler satılıyor. Kendi kavanozlarını getiren tüketiciler, diğer marketlere göre, %5 ile %20 arasında daha uygun fiyatlara ürünler satın alabiliyor. Bu durum, tüketicilerin, ürünlerin ambalajlarına para verdiğini gösteriyor.
Sıfır Atık Marketler, çevre üzerinde olumsuz etkileri olan atıkların azalmasına ve toplumda çevre bilincinin artmasına neden oluyor. Avrupa’da olduğu gibi ülkemizde de, sıfır atık marketler yaygınlaşmalı ve toplumda bu konu ile ilgili farkındalık artmalı. Tarım Kredi Kooperatifi’nin Sıfır Atık Marketlerinin, başka büyük kentlerimizde de açılacağı duyuruldu. Bu marketlerin, İstanbul, İzmir, Bursa gibi büyük kentlerde yaygınlaşması hedefleniyor.
Market Alışverişlerinde Nelere Dikkat Etmeliyiz
Yaşantımızda yapacağımız ufak değişikliklerin, çevre üzerinde büyük etkileri bulunuyor. Market alışverişlerinde, bazı noktalara dikkat ederek, atıkların azalmasına ve çevrenin korunmasına katkıda bulunabiliriz. Alışveriş sırasında, plastik poşet yerine, kendi bez çantanızı kullanarak, plastik atık miktarını azaltabilirsiniz. Tek kullanımlık plastik ürünler yerine, geri dönüştürülmüş malzemelerden yapılmış ürünleri tercih edin. Tek kullanımlık plastikler yerine, ahşap, bambu gibi çevre dostu olan malzemelerden yapılmış ürünleri kullanabilirsiniz. Ürünleri satın alırken, dikkat etmemiz gereken diğer nokta, ürünlerin ambalajları. Geri dönüşümü olan, ambalajlı ürünleri tercih edin. Ayrıca, yerel halkın kalkınmasına destek olmak için, yerel halkın ürettiği yöresel ürünleri satın alın.
Kaynakça:
- Day by Day, Fransa; https://daybyday-shop.com
- Keleş, Ruşen (2019), “100 Soruda Çevre: Çevre Sorunları ve Çevre Politikası.” (Genişletilmiş 3. Baskı, Kasım 2029), İzmir: Yakın Kitabevi.
- Original Unverpackt, Berlin, Almanya; https://original-unverpackt.de
- Robuust, Belçika; https://www.instagram.com/robuust_shop/
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
