Üç soruda Libya'yı sarsan jet kazası hakkında bilinenler

Libya askeri heyetini taşıyan uçağın kalkıştan kısa süre sonra düşmesine dair incelemeler sürüyor

Libya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Muhammed Ali el-Haddad, Ankara'da Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu'yla bir araya gelmişti (AA)

Libya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Muhammed Ali Ahmed el-Haddad'ı taşıyan jetin Ankara'da düşmesine dair araştırma ve soruşturmalar sürüyor.

Haddad ve beraberindeki 4 kişiyle üç mürettebatı taşıyan özel jet, dün akşam Esenboğa Havalimanı'ndan kalktıktan kısa süre sonra düştü.

Olay hakkında neler biliyoruz?

İletişim Başkanı Burhanettin Duran'ın açıklamasına göre, Libya askeri heyetini taşıyan jet, Esenboğa Havalimanı'ndan 20.17'de havalandı.

fazla oku

Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)

Uçak kısa süre sonra 20.33'te hava kontrol merkeziyle iletişime geçerek acil iniş talebinde bulundu.

Falcon 50 tipi jetin gönderdiği acil iniş talebinin ardından kontrol merkezi uçağın havalimanına dönmesini istedi.

Acil iniş için alçalmaya başlayan uçak 20.36'da radar ekranından kayboldu, sonrasında jetle tüm irtibat kesildi.

Jet daha sonra Haymana ilçesine bağlı Kesikkavak köyü yakınlarındaki boş araziye düştü.

Uçağın düştüğü alanı güvenlik çemberine alan jandarma ekipleri, sivillerin bölgeye geçişine izin vermiyor.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın olayla ilgili başlattığı soruşturma devam ediyor.

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, bugünkü açıklamasında enkaz alanında yapılan çalışmalarda saat 02.45'te uçağa ait ses kayıt cihazının, 03.20'de de karakutunun bulunduğunu bildirdi.

Libya Savunma Bakanlığı'nın görevlendirdiği, 5'i hayatını kaybedenlerin yakını 14 kişilik grupla Libya İçişleri Bakanlığı'nın görevlendirdiği 8 kişinin yer aldığı toplam 22 kişilik heyet de Ankara'da. Yerlikaya, Libya heyetinin de sürece dahil olarak incelemelere katılacağını söyledi.

Düşmenin sebebi neydi, hangi teoriler konuşuluyor?

Yetkililer, uçağın elektrik arızasından kaynaklı bir sorun nedeniyle Esenboğa'daki hava kontrol merkezine acil durum sinyali gönderdiğini söylüyor. Bunun dışında resmi kaynaklardan kazanın sebebine dair bir açıklama yapılmadı.

Diğer yandan olayın, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Libya'daki görev süresinin iki yıl daha uzatılmasına ilişkin tezkerenin TBMM'de 22 Aralık'ta onaylanmasından bir gün sonra yaşanması sabotaj iddialarını da gündeme getirdi.

Türkiye'nin Libya'yla 2019'da imzaladığı ve 2020'de Birleşmiş Milletler tarafından tescil edilen "Akdeniz'de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması" anlaşması da Ankara'nın Doğu Akdeniz'deki çıkarları açısından önemli.

Bu anlaşmadan rahatsız olduğu bilinen İsrail, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin liderleri, hafta sonu Batı Kudüs'teki otelde üçlü zirve düzenlemiş ve zirveden Türkiye'ye yönelik sert mesajlar çıkmıştı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, toplantıdaki açıklamasında, "Doğu Akdeniz'de gerçek üç demokrasi" olduğunu iddia etmiş, "Topraklarımız üzerinde yeniden imparatorluklar kurabileceklerini ve egemenlik sağlayabileceklerini hayal edenlere şunu söylüyorum: Unutun bunu" ifadelerini kullanmıştı.

Sosyal medyada bu gelişmelere dikkat çekilerek, Libya askeri heyetinin içinde yer aldığı uçağın düşmesinin sabotaj olabileceği yönünde komplo teorileri yayılıyor.
 


Uçakta hayatını kaybedenlerin Libya için önemi neydi?

Genelkurmay Başkanı Orgeneral Haddad, Libya ordusunun en üst düzey ismiydi. Haddad, Türkiye'yle yakından çalıştığı gibi Libya'da iç savaş nedeniyle yaşanan ayrışmaları da ortadan kaldırmak istiyordu.

Haddad, BM nezdinde meşru Libya hükümetine bağlı Libya ordusuyla ülkenin doğusundaki silahlı güçlerin lideri Halife Hafter'in ekibinden beşer kişilik heyetlerin yer aldığı 5+5 Ortak Askeri Komitesi'nin de kilit isimlerindendi.

Ayrıca ülkenin doğusunda Hafter komutasındaki Libya Ulusal Ordusu'na karşı direnişin organize edilmesinde önemli rol oynadı. Trablus'u savunan en önemli komutanlardan biri olan Haddad, Eylül 2020'de Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti tarafından Genelkurmay Başkanı olarak atandı.

Göreve başladığı dönemden itibaren Türkiye'yle yoğun askeri temaslarda bulunan Orgeneral, önce Ekim 2020'de daha sonra da 2024 ve 2025'te Ankara'yı birçok kez ziyaret etti.

Olayda hayatını kaybedenler arasında, Trablus'un savunma stratejisinin mimarlarından Kara Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral el-Fituri Gureybil, Askeri Sanayi Kurumu Başkanı Tuğgeneral Mahmud el-Katavi, Genelkurmay Danışmanı Muhammed el-Asavi ve Genelkurmay'ın askeri fotoğrafçısı Muhammed Ömer Ahmed Mahcub yer alıyor.

Yaşamını yitiren üç mürettebatın kimlikleriyse henüz açıklanmadı.

Ulusal Birlik Hükümeti, olay nedeniyle ülke genelinde üç günlük milli yas ilan etti. Hafter de yaşananları "trajik kayıp" diye niteleyerek taziye mesajı yayımladı.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da "Dost ve kardeş Libya halkına, TBMM ve milletimiz adına başsağlığı dileklerimizi ve taziyelerimizi ifade ediyoruz" dedi.

Suriye Dışişleri Bakanlığı da olay nedeniyle taziye mesajı paylaştı.

Libya'da ülkenin İtalya işgalinden kurtuluşunun 74. yılı nedeniyle 24-25 Aralık'ta Bağımsızlık Günü kutlamaları düzenlenecekti.


Independent Türkçe, New York Times, Times of Israel, NBC News, Guardian, DW, BBC, AA

DAHA FAZLA HABER OKU